Դավիթ Հովհաննիսյանի ուսումնական բլոգ

Տղայ մը օր մը կը զայրանայ իր ծերացած հօրմէն, զայն կ՚առնէ ուսին, կը
տանի անտառ մը, հոն կը ձգէ ու տուն կը դառնայ։
Տարիներ ետք կ’ամուսնանայ, որդի մը կ՚ունենայ, կը խնամէ ու կը մեծցնէ
զայն։ Սակայն, այս տղան ալ հօրը պէս երախտամոռ* կ՚ըլլայ։
Օր մըն ալ, երբ ասոր ալ սիրտը կը նեղուի, կ՚առնէ հայրը ուսին ու սարն ի
վեր կը բարձրանայ։
—Տղա՛ս, զիս հոս ձգէ ու ե՛տ գնա,— կ՚ըսէ հայրը։
—Իսկ ինչո՞ւ ճիշդ հոս,— կը հարցնէ տղան։
—Ես հայրս մինչեւ այս ծառն եմ բերած,— կը պատասխանէ հայրը հոգոց
հանելով։
Կազմող եւ մշակող՝ Արմէն Սարգիսեան
Արեւելահայերէնէ արեւմտահայերէնի վերածեց՝ Արթուր Անդրանիկեան

Փոխադրություն

Մի օր մի տղա զայրանում է իր ծերացած հոր վրա, նրան առնում է ուսին, տանում է մի անտառ, այնտեղ է ձգում և տուն է վերադառնում: Տարիներ հետո ամուսնանում է, մի որդի է ունենում, խնամում է և մեծացնում է նրան: Սակայն, այս տղան էլ է հոր պես երախտամոռ է լինում: Մի օր, երբ նրա սիրտը նեղվում է, դնում է հորը ուսին ու սար բարձրանում:

-Տղաս, այստեղ գցիր ինձ ու ետ գնա,-ասում է հայրը:
-Իսկ ինչո՞ւ հենց այստեղ, — հարցնում է տղան։
-Ես իմ հորը այս ծառին մոտ եմ բերել,-պատասխանում է հայրը հոգոց հանելով:

Դասարանական առաջադրանքներ՝  222-ա,գ; 223; 225-ա,գ,ե; 226-ա,գ,ե; 227-ա,գ,ե;

222. Գրե՛ք միանդամի աստիճանի տեսքով.
     ա) a⁵ b⁵=(ab)⁵
     գ) 9a² c⁶=(3ac³)²
     
223. Քանի՞ անգամ կմեծանա քառակուսու մակերեսը, եթե նրա կողմը մեծացնենք
     6 անգամ:
     6×6=36
     Պատ.՝ 36 անգամ:

225. Բացե՛ք փակագծերը և գրե՛ք բազմանդամի կատարյալ տեսքով.
     ա) a(b + c)=ab+ac
     գ) 3!(5x − 7)=30x-42
     ե) 2³ x(5x ² − 11)=40x³-88x

226. Արտահայտությունը գրե՛ք բազմանդամի կատարյալ տեսքով.
     ա) 4xxy − 5y x ² + 7x ² y − xyx=4x²y − 5y x ² + 7x ² y − x²y=
     4x²y − 5y x ²=-1x²y
     7x ² y − x²y=6x²y
     -1x²y+6x²y=5x²y
     գ) a + ​(b − ​(b − a))=a+(b-b+a)=a+a=2a
     ե) 12ab(a² + b) − 3a² b(4a + 2b)= 12a³b + 12ab² — 12a³b + 6a²b² =12ab² — 6a²b²
     
227. Գրե՛ք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալի տեսքով.
     ա) 25a² + 31ab=a(25+31b)
     գ) 19x y ³ + 5x ² y − 4xy y ²=xy(19y²+5x-4y)
     ե) 28x ³ b² + 14b⁵ x − 12x ² b³=xb(28x²b+15b⁴-12xb²)

1. Որո՞նք են արդյունաբերության հին և նոր ճյուղերը:
   Հին ճյուղ-մետաղուձուլություն և թեթև արդյունաբերություն:
   Նոր ճյուղ-էլեկտրաէներգիա և մեքենաիշխանություն:
2. Նշեք արդյունաբերության այն ճյուղերը, որոնք դուք առաջնային եք համարում:
   
3. Որո՞նք են արդյունաբերության զարգացման նախադրյալները:
   

1. Գտի՛ր նախադասությունների արտահայտած մտքերի տարբերությունները՝ 
ուշադրություն դարձնելով թվականներին:

Ա. Բոլոր դասարաններում քսանհինգ աշակերտ կա: Բ. Բոլոր դասարաններում քսանհինգ-քսանհինգ աշակերտ կա:

Ա. Շրջանի գյուղերում երկու դպրոց կա: Բ. Շրջանի գյուղերում երկուական դպրոց կա:

Ա. Թռչունները չորս փետուր գցեցին ու անցան: Բ. Թռչունները չորսական փետուր գցեցին ու անցան:

Ա. Ընկերներս ամրոցում մի տուն ունեն:  Բ. Ընկերներս ամրոցում մի-մի տուն ունեն:

Ա տարբերակներում ասում է, բոլորի քանակը իրար հետ վերցված, իսկ Բ տարբերակում ասում, թե ամեն մեկը առանձին քանի հատ ունի:

2. Տրված թվականների հոմանիշ ձևերը կազմի՛ր: Տրված և ստացված բոլոր 
թվականները անվանի՛ր մեկ բառով:

Օրինակ`հարյուրական-հարյուր-հարյուր:

Տասական-տաս-տաս, տասներկու-տասներկու-տասներկուական, հազար-հազար-հազարական, քսանհինգական-քսանհինգ-քսանհինգ, վեցական-վեց-վեց:

3. Բառի կրկնությամբ կամ ական ածանցով նոր թվականներ ստացի՛ր 
տրվածներից: Փորձի՛ր բացատրել , թե ստացված բոլոր թվականներն ինչո՛ւ են կոչվում բաշխական:Քառասուն, յոթանասուն, ութսուն, տասնութ, երկու հարյուր:

Քառասուն-քառասուն-քառասուն, յոթանասուն-յոթանասունական, ութսուն-ութսուն-ութսուն, տասնութ-տասնութ-տասնութ, երկու հարյուր-երկու հարյուրական:

«Հայոց պատմություն», էջ 78-83-ը, պատմել, էջ 78-ի հարցերը գրավոր/

Դուրս գրել նոր հասկացությունները, բառերը, գրել դրանց բացատրությունները:

Դուրս գրել թվականները, իրադարձությունները:

Տիգրան Երկրորդ Մեծի տերության ստեղծումը:

Ներկայացնել Տիգրան Մեծի ռազմաքաղաքական քայլերը:

Գրավոր ներկայացնել նվաճված տարածքների ժամանակագրությունը:

Դիտել ֆիլմը  «Տիգրան Մեծ»/մաս առաջին/, այնուհետև ,նոր բացահայտումների մասին ամփոփիչ գրել:

Տիգրան մեծը, երբ նա դեռ Պարթևստանում էր, նա արդեն պլանավորել էր, թե ինչ տարածքներ պետք է գրավի, և նույնիսկ որտեղ նա պետք է գահակալվի, և որ հենց այդտեղ էլ 20 տարի հետո կառուցի Տիգրանակերտ մայրաքաղաքը: Նա նոր արվեստ է ավելացրել ռազմական արվեստում: Դա հեծելազորն էին: Այդ ժամանակ, բոլոր կռիվներից առաջ ձիերին թողնում էին լեռներում և իջնում կռվում էին առանց ձիերի: Բայց նա մտածեց, որ կարելի է ձիերով կռվել, ուղղակի զինվորներին տալ ավելի երկար թրեր, որպեսզի նրանք հասնեն <<ներքևում>> գտնվող հակառակորդներին: Բայց քանի որ, թրերը ավելի երկար էին, թրերը ավելի ծանր էին, և բոլոր զինվորները միայն պռոֆեսիոնալներ պետք է լինեին, որպեսզի ծանր թուր հեշտ և արագ կառավարել:

 Սա մեր թագավորներից ամենահզորը և ամենախոհեմն էր ու այդ այրերից ու բոլորից քաջ: Իսկ հետո եկողներիս ցանկալի թե՛ ինքը և թե՛ իր ժամանակը: Եվ ո՞ր իսկական մարդը, որ սիրում է արիական բարքը և խոհականությունը, չի ուրախանա սրա հիշատակությամբ  և չի ձգտի նրա նման մարդ լինել:                                                                           

Մովսես Խորենացին,
                                                                                      «Պատմություն Հայոց»

  Տիգրան թագավորը` այս դեռևս չճանաչված հզոր տիրակալը, շատ ավելի մեծ արժանիքներ ունի, քան նրա ժամանակակից Միհրդատը, որով հիացած է պատմությունը, մանավանդ, եթե նկատի ունենանք, որ Միհրդատը փայլուն կերպով «ինքնասպանության մղեց իր պետությանը», մինչդեռ Տիգրանն իր ժողովրդի ապրելու իրավունքն ապահովեց հավերժության համար:

Ռընե Գրուսե,
Ֆրանսիացի արևելագետ

Առաջադրանք 2

Հայկական աշխարհակալության ընդլայնումը

Քարտեզում գտիր, նշիր Տիգրան Մեծի  նվաճված տարածքները:

Տիգրան Մեծի վարած քաղաքականությունը նվաճված քաղաքների նկատմամբ:

Հիմնավորիր նոր մայրաքաղաքի ստեղծման անհրաժեշտությունը:

Մայրաքաղաքը պետք է լինի երկրի կենտրոնում, բայց նախկին մայրաքաղաք Արտաշատը երկրի մյուս ծայրում էր, իսկ մյուս գլխավոր քաղաքներից Անտիոքը, դուրս էր հայկական բնիկ հողերից:

Համեմատիր Տիգրանակերտ և Արտաշատ մայրաքաղաքները:

Տիգրանակերտը կառուցվել է՝ մ.թ.ա 78թ, Արտաշատը կառուցվել է՝ մ.թ.ա 180-170թթ: Տիգրանակերտը կառուցել է՝ Տիգրան II Մեծը, Արտաշատը կառուցել է՝ Արտաշեսը: Տիգրանակերտը զբաղեցրել ՝ 686կմ², իսկ Արտաշատը՝  18.3կմ²: Տիգրանակերտի վայրը՝ Մեծ Հայքի Աղձնիք, իսկ Արտաշատինը՝ Խոր Վիրապի 10 բլուրների վրա:

Աղբյուրները՝ Հայոց պատմություն, դասագիրք 6-րդ դասարան, էջ 94-101, համացանց

Հռոմեացի պատմիչները Տիգրան Բ-ին անվանել են Հռոմի «զորեղ թշնամի» Արևելքում, «հզորագույն թագավոր», «մեծագույն թագավոր, որ տիրակալում էր մեծ փառքով»:

«Սա (Տիգրան Մեծը) մեր թագավորներից ամենահզորը և ամենախոհեմն էր ու այդ այրերից ու բոլորից քաջ: Իսկ հետո եկողներիս ցանկալի թե՜ ինքը և թե՜ իր ժամանակը: Եվ ո՞ր իսկական մարդը, որ սիրում է արիական բարքը և խոհականությունը, չի ուրախանա սրա հիշատակությամբ և չի ձգտի նրա նման մարդ լինել»:

Մովսես Խորենացի, պատմիչ

«Միհրդատը նահանջեց դեպի Հայաստան՝ աներոջ՝ Տիգրանի՝ իր ժամանակի հզորագույն թագավորի մոտ…»:

Վելլեոս Պատերկուլոս, հռոմեացի պատմագիր

«Տիգրան թագավորը՝ այս դեռևս չճանաչված հզոր տիրակալը, շատ ավելի մեծ արժանիքներ ունի, քան նրա ժամանակակից Միհրդատը, որով հիացած է պատմությունը, մանավանդ, եթե նկատի ունենանք, որ Միհրդատը փայլուն կերպով «ինքնասպանության մղեց իր պետությանը», մինչդեռ Տիգրանն իր ժողովրդի ապրելու իրավունքն ապահովեց հավերժության համար»:

Ռընե Գրուսե, ֆրանսիացի արևելագետ

Հայաստանը Հռոմի դեմ պատերազմի տարիներին

Ներկայացրու հռոմեա-հայկական պատերազմի նախադրյալները:

Համեմատել Տիգրանակերտի և Արածանիի ճակատամարտերը:

Արտաշատի պայմանագրի նշանակությունը:

Դասարանական առաջադրանքներ՝  217-ա,գ; 218-ա,գ,ե; 219-ա,գ; 220-ա,գ; 221-ա,գ;

217. Արտադրյալը գրե՛ք կատարյալ տեսքով.
     ա) b² ⋅ b⁵ ⋅ b² =b⁹
     գ) xxy ⋅ yzz ⋅ zxx=x⁴y²z³
     
218. Աստղանիշը փոխարինե՛ք միանդամով, որպեսզի ստացվի նույնություն.
     ա) 5x ² y ⋅ * = 12x ³ y ³
     *=12x ³ y ³:5x ² y=12/5xy²
     գ) −22a² c³ ⋅ 3/11a² c = *
     *=−22a² c³ ⋅ 3/11a² c =-6a⁴ c⁴
     ե) * ⋅ 3a² b⁵ = −12a³ b⁵
     *=−12a³ b⁵:3a² b⁵=-4a
     
219. Հաշվե՛ք հարմար եղանակով.
     ա) 3⁶− 720=(3³)² -720=9
     գ) 150 ⋅ 7 − 12² ⋅ 7=7(150-12²)=42
     
220. Բարձրացրե՛ք աստիճան և գրե՛ք կատարյալ տեսքով.
     ա) (ab ​)³=a³b³
     գ) (3 ​a² b ​​)²=9a⁴b²
     
221. Արտադրյալը բերե՛ք կատարյալ տեսքի.
     ա) (2x ² z )³ ⋅ 3x y ²=8x⁶ y²z³

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 217;219;221;224;

Քանի որ M գագաթը գտնվում է A — կետից աջ տիրույթում , ապա M կետի վրա կառուցված անկյունը ավելի մեծ է քան A կետի վրա կառուցված անկյունը։

Ոչ։ Քանի որ տարակողմ եռանկյունը հավասար կողմ չունի։

Քանի որ BK և կիսորդ է, և բարձրություն է, ապա ∆ABC հ/ս
Ուրեմն AB = BC , AK = KC

P_ABC = (12 — 4) x 2 = 16 սմ