День: 9 февраля 2026

Լուսավորություն և կրթություն տարածելը եղել է մարդկության գլխավոր նպատակը դեռևս 16-րդ դարից։ Տարբեր վայրերում և տարբեր ժամանակներում այն տարբեր ձևերով է ստացվել՝ քիչ, շատ, կամ ընդհանրապես չի ստացվել։

Կամսարյանը կրթությունը նոր ավարտած երիտասարդ էր, որը մտածում էր, որ ուղղակի կրթությամբ հնարավոր է կրթել մարդկանց։ Նա չգիտեր թե ինչ վիճակում են գյուղը և այնտեղի բնակիչները, այդ պատճառով նրա մոտ ոչ մի բան չստացվեց։ Նա գյուղի կյանքը այդպիսին չէր պատկերացնում։ Ամենամեծ խնդիրը դա էր, եթե նա ամենասկզբից էլ իմանար թե գյուղում ինչպիսի իրավիճակ էր, կամ ավելի լավ կպատրաստվեր կամ ընդհանրապես չէր մտածի այդ ուղղությամբ։ Մյուս կողմից եղել է Մադրասի խմբակը, որը նույնիսկ Հայաստանում չէր, և այնտեղի մարդիկ նույնպես պատկերացում չունեին Հայաստանի իրավիճակի մասին, քանի որ նրանք Կամսարյանի պես սովորական մեծահարուստ էին, որոնք ուզում էին իրենց պետությանը օգնել։ Մադրասի խմբակը մեծ գործունեություններ էր պլանավորել իրագործելու, բայց նրանք միայն կարողացան գիրք գրել, որը իդեպ ուներ իր օգուտը։ Այո, նրանք չտարածեցին լուսավորությունը, չզարգացրեցին ռազմական կրթությունը, բայց նրանք արթնացրեցին և արթուն պահեցին հայերի միջի անկախ լինելու զգացողությունը։ Ոչ ոք չի կարող ասել, բայց գուցեև 1918 թվականին Հայաստանը չանկախանար, եթե Մադրասի խմբակը գոյություն չունենար։

Այսպսիով, կարող ենք ասել, որ Կամսարյանը և Մադրասի խմբակը ունեին գրեթե նույն նպատակները՝ օգնել հայրենիքին, Կամսարյանի մոտ դա հաստա չի ստացվել, իսկ Մադրասի խմբակի մոտ դա ստացվել է, բայց մի քիչ այլ ձև։ Նրանք պետք է օգնեին Հայաստանին անկախանալու, բայց ուղղակի կարողացան տարածել այդ գաղափարը, որը նույնպես շատ լավ է։

Դասարանական առաջադրանքներ՝  276; 279-ա,գ,ե,;280-ա,գ; 281-ա,գ,ե;283-ա,գ,ե

b

ա․4+14-5=13
Չի բաժանվում

գ․16-18+2=0
Բաժանվում է

ե․128-128=0
Բաժանվում է

ա․Ոչ

գ․բազմանդամ չի

ա․1, 5, -1, -5
P(1)=2-9-5=-12
P(5)=50-45-5=0
P(-1)=2+9-5=6
P(-5)=50+45-5=90
Պատ․՝ 5

գ․1, 2, -1, -2
P(1)=-1
P(2)=8-10+2=0
P(-1)=2+10+2=14
P(-2)=8+10+2=20
Պատ․՝ 2

ե․1, 2, 3, 6, -1, -2, -3, -6
P(1)=2-3-11+6=-10
P(2)=16-12-22+6<0
P(3)=54-27-33+6=0
P(6)=432-36-66+6=336
P(-1)=-2-3+11+6>0
P(-2)=-16-12+22+6=0
P(-3)=-54-27+33+6>0
Պատ․՝ 3, -2

Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 6․Մարդու և քաղաքացու տնտեսական, սոցիալական և մշակութային իրավունքները․
ա/ Տնտեսական իրավունքներ
բ/ Սոցիալական իրավունքներ
գ/ Մշակութային իրավունքներ /էլ․ դասագիրք, էջ 118-131/
Նորմատիվային իրավական փաստաթղթերը՝ առարկայի ծրագրում․

Առաջադրանք
1․ Նշե՛ք սեփականության իրավունքի երեք իրավազորությունները։ Պարզաբանե՛ք դրանք մեկ-երկու օրինակով։

Տնօրինում-սեփականատերը կարող է որոշել գույքի հետագա ճակատագիրը՝ վաճառել, նվիրել, փոխանակել կամ կտակել այն։
Օրինակ՝ բնակարանը վաճառել, հեռախոսը նվիրել հարազատին կամ հողամասը փոխանցել ժառանգությամբ։

Տիրապետում-սեփականատերը իրավասու է փաստացի ունենալ և վերահսկել իր գույքը։
Օրինակ՝ մարդը կարող է ունենալ բնակարան, հողամաս կամ համակարգիչ և պահել դրանք իր մոտ։

Օգտագործում-սեփականատերը կարող է օգտվել իր գույքից և ստանալ դրանից օգտակար արդյունք։
Օրինակ՝ բնակարանում ապրել, մեքենան վարել կամ հողատարածքում բերք աճեցնել։

2․ Որքանո՞վ է այսօր մեր երկրում աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքը մարդկանց հնարավորություն տալիս ունենալու մասնագիտություն և զբաղմունք։

Այսօր յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատորեն ընտրելու իր մասնագիտությունը և աշխատանքի վայրը։ Օրենքը երաշխավորում է աշխատանքի ազատ ընտրության իրավունքը։ Սակայն իրական կյանքում այդ իրավունքի լիարժեք իրականացումը երբեմն բարդանում է տարբեր գործոններով՝ աշխատատեղերի սակավություն, մրցակցություն, պահանջվող փորձ կամ մասնագիտական հմտությունների պակաս։ Այդ պատճառով ոչ բոլոր մարդիկ կարողանում են աշխատել հենց իրենց նախընտրած ոլորտում։

3․ Եթե ընտանիքներին օգնելու նպատակով անչափահասները վաղ տարիքից ուսմանը զուգահեռ աշխատում են, արդյոք գործատուները պահպանու՞մ են անչափահաս երեխաների համար նախատեսված աշխատանքային իրավունքները։ Բերե՛ք ձեզ հայտնի օրինակներ /բլոգային աշխատանք/․

Օրենքով անչափահասները կարող են աշխատել միայն սահմանափակ ժամերով և անվտանգ պայմաններում։ Սակայն իրականում երբեմն նրանց ստիպում են աշխատել ավելի երկար կամ առանց պայմանագրի։ Օրինակ՝ ամռանը սրճարաններում աշխատող դեռահասները միշտ չէ, որ ստանում են լիարժեք հանգիստ կամ ժամանակին աշխատավարձ։

Թեմա 9. 

§ 18. Էլեկտրակն հոսանքի աշխատանքը և հզորությունը:

§ 17. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ օրենքը: Շիկացման լամպ: Կարճ միացում: Ապահովիչներ:

1. Ի՞նչ է հոսանքի աշխատանքը: Ինչ բանաձևով են այն հաշվում: Հոսանքի աշխատանքի բանաձևը ձևակերպեք բառերով:

Հոսանքի աշխատանքը շղթաի որևէ տեղամասում հավասար է հոսանքի ուժի, լարման և այն ժամանակի արտադրյալին, որի ընթացքում այդ տեղամասով հոսանք է անցել։ A = IUt

2. Ո՞րն է աշխատանքի միավորը ՄՀ-ում:

Ջոուլ

3. Ո՞ր ֆիզիկական մեծություննեն անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն: Ինչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի հզորությունը: 

Հոսանքի հնարավորությունը հավասար է աշխատանքի հարաբերության այն ժամանակին, որի ընթացքում այդ աշխատանքը կատարվել է։ Էլեկտրատեխնիկայում հզորությունը նշանակում են ՝ P տառով։ P = A/t

4. Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպես են առնչվում այդ միավորները վատտին:

Հզորության միավորներն են ՝ կՎտ, ՄՎտ, մՎտ և այլն:

1 կՎտ = 1000 Վտ

1 ՄՎտ = 1000000 Վտ

1 մՎտ = 0,001 Վտ

5. Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը: Գրել այդ միավորի և ջոուլի կապն արտահայտող հավասարությունը:

1 կՎտժ = 1000 Վտ * 3600 վ = 3600000 Վտվ = 3,6ՄՋ

6. Ի՞նչ փորձով կարելի է համոզվել, որ միևնույն հոսանքի ուժի դեպքում հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը համեմատական է հաղորդչի դիմադրությանը:

7. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը: Գրել բանաձևը:

Q = I² Rt

8. Ձևակերպել Ջոուլ- Լենցի օրենքը:

Ջոուլ—Լենցի օրենք, էլեկտրական հոսանքի ջերմային ազդեցությունը բնութագրող օրենք։ Որոշում է ջերմության այն քանակը (ջոուլյան ջերմություն Q), որն անջատվում է հաղորդիչում էլեկտրական հոսանք անցնելիս։ Q-ն համեմատական է հաղորդիչի դիմադրությանը (R), շղթայում հոսանքի ուժի (I) քառակուսուն և հոսանքի անցման ժամանակին (t)․

9. Բացատրեք, թե ինչո՞ւ է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

Ազատ էլեկտրոնները որոշակի երևույթների հետևանքով իրենց կինետիկ էներգիան փոխանցում են մետաղի իոններին և վերջինները սկսում են ավիլի ուժեղ տատանվել և հետևաբար տաքանալ:

10. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

Պարուրաձև շիկացման թելիկի վրա ամրացված են երկու հատ մետաղե ձողիկ, որոնք իջնում և մտնում են ապակե ոտիկի մեջ և անցնում նրանով դեպի լամպակոթի մետաղ մասերին: Լամպակոթին ամրացված է ապակե բալոնը, որից օդը հանվում կամ լցվում է ըստ նրա միջով անցնող հոսանքի հզորության: Այս ամենը իացվում է հոսանքին և լամպը աշխատում է: