Դավիթ Հովհաննիսյանի ուսումնական բլոգ

1. Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու տալ  բայի օգնությամբ:

Օրինակ`  զանգել-զանգել տալ:
Հանձնել-հանձնել տալ, պատժել-պատժել տալ, ասել-ասել տալ, աղմկել-աղմկել տալ, պատասխանել-պատասխանել տալ, զրուցել-զրուցել տալ, հայտնել-հայտնել տալ, աղալ-աղալ տալ, բանալ-բանալ տալ, տանել-տանել տալ:

2. Տրված բայերը  հնարավոր ձևերով պատճառակա՛ն դարձրու:
Օրինակ`
լսել- լսեցնել , լսել տալ:
Իմանալ-իմացնել, իմանալ տալ
բարկանալ-բարկացնել, բարկանալ տալ
տեսնել-տեսցնել, տեսնել տալ
զգալ-զգացնել, զգալ տալ

3. Ընդգծված պատճառական բայաձևերը փոխարինի՛ր հոմանիշներով:

Հասկանալ տվեց, որ ինքն այլևս չի հավատում նրա խոսքին:
Հրեշին միայն իր հաստատակամությամբ ու համառությամբ հեռանալ տվեց այդ կողմերից:
Իմանալ տվեց,  որ շուտով գալու է:
Զգացրեց, որ այլևս չի ուզում խոսել:
Վտանգի մասին բոլորին զգուշացրեց, որ քաղաքից հեռու չգնան:

Հասկացրեց, որ ինքն այլևս չի հավատում նրա խոսքին:
Հրեշին միայն իր հաստատակամությամբ ու համառությամբ հեռացրեց այդ կողմերից:
Իմացրեց,  որ շուտով գալու է:
Զգալ տվեց, որ այլևս չի ուզում խոսել:
Վտանգի մասին բոլորին զգուշանալ տվեց, որ քաղաքից հեռու չգնան:

4. Սխալ կազմած պատճառական ձևերը դո՛ւրս  գրիր և ուղղի՛ր:

Վախենալ տալ, խոսել տալ, բարկանալ տալ, համոզեցնել, ապրել տալ, ներեցնել, փրկեցնել, նախանձել տալ, թվացնել, փայլեցնել, բանալ տալ, հայտարարել տալ, անել տալ, ցավել տալ, ափսոսել տալ, սիրել տալ, մտածեցնել, ճանաչեցնել, պայթել տալ, խնդրել տալ:

1. .Սխալ կազմած  պատճառական բայերն ուղի՛ր:

Քնեցնել, հաշտեցնել, լռեցնել, ուտացնել, լսեցնել, ճերմակեցնել, կարմրեցնել, վախացնել, աշխատեցնել, հնչեցնել, պարզեցնել, ցավացնել, վստահացնել, ծառայեցնել, ապրացնել:

2. Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու: Պատճառական դարձնող մասնիկն ընդգծի՛ր:

Օրինակ`

ա) զգալ- զգացնել

բ) մեծանալ – մեծացնել,(մեծացրի)

գ) հագնել- հագցնել (հագցրի)
ա) Խաղալ-խաղեցնել(խաղեցրի), դողալ-դողացնել(դողացրի), եռալ-եռացնել(եռացրի), թվալ-թվացնել(թվացրի), հավատալ-հավատացնել(հավատացրի):
բ) Փոքրանալ-փոքրացնել(փոքրացրի), լավանալ-լավացնել(լավացրի), վատանալ-վատացնել(վատացրի), բարեկամանալ-բարեկամացնել(բարեկամացրի), թշմանալ-թշմանացնել(թշմանացրի), մանրանալ-մանրացնել(մանրացրի), հզորանալ-հզորացնել(հզորացրի), բարձրանալ-բարձրացնել(բարձրացրի), քարանալ-քարացնել(քարացրի):
գ) Հասնել-հասցնել(հասցրի), թռչել, տեսնել, փախչել-փախցնել(փախցրի), փակչել, կպչել-կպցնել(կպցրի):

Պատմվածքը կարող եք կարդալ այստեղ:

Այս պատմվածքում Հովհաննե Թումանյանը ներկայացնում է թե ինչպես է շունը մարդու համար կարևոր: Թումանյանը պատմում է շների մասին, բայց ոչ թե կենսաբանության տեսանկյունից, այլ բնավորության: Թումանյանը ասում է, որ հին ժամանակներում մարդակերության վերացման պատճառը շունն էր: Շունը ընկերացել է մարդու հետ և այդպես մարդիկ դադարել են զբաղվել մարդակերությամբ, որս են արել, հոտեր են կազմել և այդպես գիտություն են ստացել: Իսկ այն երկրները, որտեղ շուն չկար մարդիկ շարունակում էին իրենց մարդակերությունը: Նաև Թումանյանը մի քանի հատ լավ օրինակ բերեց՝ ինչու են շներ նման իրենց տերերին: Վատ տերերի շները վատ շներ էին, իսկ լավ տերերինը՝ լավ:

դասի հղումը

1. Որո՞նք են բուսաբուծության զարգացման նախադրյալները:

Բուսաբուծության զարգացման նախադրյալներն են ՝ հողը, ջուրը, դաշտավարությունը մարդկանց աշխատանք, սերմերը, արևը:

2.Ի՞նչ կապ ունի բուսաբուծությունը տնտեսության մյուս ճյուղերի հետ:

Գյուղատնտեսության ճյուղերից մեկը բուսաբուծությունն է, որին  անվանում են նաև հողագործություն։Այն բնակչությանը մատակարարում է բուսական ծագման բազմազան պարենամթերք,արդյունաբերությանը` հումք, իսկ անասնապահությանը` կեր:

3.Նշեք հետևյալ բույսեր մշակող առաջատար երկրները.
Բրինձ, ցորեն, բամբակ, թեյ, սուրճ կակաո, խաղող, եգիպտացորեն

Ցորեն-Հնդկաստան, Չինաստան, ԱՄՆ

Բրինձ  Չինաստանը, Հնդկաստանը, Ինդոնեզիան, Բանգլադեշը, Վիետնամը և այլն

Եգիպտացորեն-Մեքսիկա, ԱՄՆ, Չինաստան, Բրազիլիա

Կակաո-Կոտ Դ՛իվուար, Ինդոնեզիա, Գանա, Նիգերիա

Թեյ-Չինաստան, Հնդկաստան, Քենիա, Շրի Լանկա

Սուրճ-Բրազիլիա, Վիետնամ, Ինդոնեզիա Կոլումբիա

Խաղող-Չինաստան, ԱՄՆ, Իտալիա, Ֆրանսիա

«Կուզես պայթիր»

Այս բանաստեղծությունում ասվում է, որ հիմա այն ժամանակները չեն, որ մարդիկ ունենան ոչ միայն ֆիզիկական սիրտ, այլ նաև հոգեպես: Մարդիկ հիմա անսիրտ են, իրար հետ վատ են վարվում, իրար հետ չեն շփվում: Եվ վատն այն է, որ սա ցավալի իրականությունն է:

«Ի՞նչ անեմ, մայրիկ»

Այս բանաստեղծությունում ասվում է, թե ինչպես էր իր մայրը իր փոքր տարիքում իրեն ցավեցնում, բայց հետո նրանից ներողություն խնդրում և իրեն <<բուժում>>: Բայց երբ իր մայրը իրեն վերջին անգամ ցավեցրեց (իր մահով) նա էլ նրան չկարողացավ բուժել և նրանից ներողություն չկարողացավ խնդրել: Այս բանաստեղծությունը մեզ ուզում է ասել, որ մենք պետք է գնահատենք մեր հարազատներին, որովհետև կարող է նրանց հետ էլ հնարավորություն չլինի շփվելու:

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 440-բ,դ,զ,ը;441-բ,դ; 443; 444-բ,դ; 446

440. Գտե՛ք կետի հեռավորությունը օրդինատների առանցքից և որոշե՛ք, թե որ
     քառորդում է գտնվում կետը.
     բ) (3, 2)-առաջին քառորդ, 3
     դ) (4, −1)-չորրորդ քառորդ, 4
     զ) (−5, 2.5)-երրորդ քառորդ, 5
     ը) (−1.5, 4)-երկրորդ քառորդ, 1.5

441. Գտե՛ք A կետի կոորդինատները, եթե.
     բ) աբսցիսը −2 է, հեռավորությունն այդ առանցքից 6 է և գտնվում է երրորդ
     քառորդում-(-2, 6)
     դ) օրդինատը −3 է, հեռավորությունն այդ առանցքից 3 է և գտնվում է չորրորդ
     քառորդում-(-3, 3)

443. Պատկերե՛ք նկար 2-ում նշված կետերի համաչափ կետերը աբսցիսների
     առանցքի նկատմամբ։

444. Գտե՛ք A կետի կոորդինատները, եթե այն.
     բ) գտնվում է առաջին քառորդում, x-երի առանցքից հեռավորությունը 4 է, իսկ
     y-ների առանցքից՝ 5,(5, 4)
     դ) գտնվում է երկրորդ քառորդում, x-երի առանցքից հեռավորությունը 5 է, իսկ
     y-ների առանցքից՝ 3։ (3, 5)

446. Եթե մտապահված թիվը բազմապատկեն 2.5-ով և ստացված արդյունքին
     գումարեն 9, ապա կստացվի մտապահված թվի քառապատիկից 6-ով փոքր
     թիվ։ Գտե՛ք մտապահված թիվը։

1.  Ուշադրություն դարձրո՛ւ  տրված սահմանական, հրամայական, ըղձական, ենթադրական, հարկադրական  եղանակների բայերին և պատասխանի՛ր  հարցերին:

Ա. Կազմում եմ, հիանում ես: Կազմելու են, հիանալու եք: Կազմել ենք, հիացել է:  Կազմեց,  հիացանք:  Կազմում էիր,  հիանում էինք: Կազմել էի, հիանում էիր: Կազմելու էին, հիանալու էիր:

Սահմանական
Բ. Կազմի՛ր, կազմեցե՛ք, հիացիր, հիացե՛ք,

Հրամայական

Գ. Կազմեմ, հիանաս: Կազմեիր, հիանայինք:

Ըղձական
Դ.Կկազմեմ, կհիանաս: Կկազմեիր, կհիանայինք:

Ենթադրական
Ե. Պիտի կազմեմ, պիտի հիանաս: Պիտի կազմեիր, պիտի հիանայինք:

Հարկադրական
Բայի ո՞ր եղանակը ներկա ժամանակ ունի:-Սահմանական
Բայի ո՞ր եղանակն ընդհամենը մեկ ժամանակ և մեկ դեմք ունի:-Հրամայական

Ո՞ր եղանակներն են կազմվում  ըղձականից, ինչպե՞ս են կազմվում:-Հարկադրական, ենդադրական: Վերջավորությունները նույնն են, բայց ավելանում է պիտի կամ կ:
Ո՞ր եղանակն ունի ամենաշատ ձևերը:-Սահմանական

2. Ընդգծված բայերի իմաստային տարբերությունը բացատրի՛ր:

Գտի՛ր, թե իմաստի տարբերությունն ի՞նչ ձևով է արտահայտվում:
 
Ա. Մեր պարտեզում վարդի թուփ է աճում: -Բ.Մեր պարտեզում վարդի թուփ ենք աճեցնում:
Ա. Ջերմասեր բազմաթիվ բույսեր ու կենդանիներ ոչնչացան ու անհետացան:- Բ. Ցուրտը բազմաթիվ ջերմասեր բույսեր ոչնչացրեց ու անհետացրեց:
Ա. Գարնանը ձյունը հալվում է ու գոլորշիանում:- Բ. Գարնան արևը ձյունը հալեցնում ու գոլորշիացնում է:

Ա-ում գոյականը ինքնիրան է իր գործողությունը անում, իսկ Բ-ում ինչ-որ մեկը գործողության կատարման պատճառ է հանդիսանում:

3. . Տրված բայերը պատճառակա՛ն դարձրու ու փորձի՛ր բացատրել այդ անունը: Պատճառական դարձնող մասնիկն ընդգծի՛ր:

Օրինակ`
 խոսել-խոսեց նել, (խոսեց րի), վախենալ-վախեց նել (վախեց րի):
Վազել, պարել, աշխատել, ուտել, կարմրել, սովորել, խմել, շփոթել, լռել, վստահել, հագենալ, մոտենալ, մերձենալ:

4. Նախորդ վարժության՝ պատճառական դարձրած բայերով բառակապակցություններ կազմիր` ո՞ւմ կամ ի՞նչը հարցին պատասխանող բառեր ավելացնելով:

Образуйте сложные прилагательные от следующих сочетаний.

5 лет-пятилетний, 40 минут-сорокаминутный, 21 час- двадцати одно часовой, 8 метров-восьмиметровый, 500 литров-пятисот литровый, 1000 лет-тысячелетний, 555 дней-пятьсот пятьдесят пят дневной, 29 километров- двадцати девяти километровый, миллион голосов-, 61 миллиард-шестидесяти одно миллиардный.

Допишите окончания прилагательных.

1. Алёша получил в подарок ручку. У ручки было золотое перо.
   2. На ручке
   были написаны золотые слова.
   3. В классе только у Алёши есть ручка с золотым
   пером и золотыми буквами.
   4. Учительница поставила двойку золотым пером.
   5. Алёша растерянно смотрел на своё золотое перо.
   6. У Алёши сегодня не золотые знания.
   7. У моего друга золотой характер.
   8. У моей бабушки золотые руки.

<<Բալզակ. Մի շան պատմություն>> գիրքը գրել է Լևոն Նեսը, որը իդեպ հայ է: Այս գիրքը ինձ դուր եկավ, այն արկածային էր, հետաքրքիր: Այս գրքում, թվում է թե սովորական փողոցային շան մասին է, չնայած որ այդպես էլ կա, մեկ է գիրքը հետաքրքիր է մնում: Այս գիրքը մեզ ցույց է տալիս, որ ոչ միայն մարդիկ են մտահոգվում, հուզվում և ուրախանում, այլ նաև կենդանիները: Օրինակ՝ Բալզակը իր տիրոջ մասին մարդկանց նման մտածում էր: Այս գիրքը նաև կարող է օգնել այն մարդկանց, ովքեր շներից կամ այլ կենդանիներից են վախենում, որովհետև այս գիրքը մեզ ցույց է տալիս, որ ամեն կենդանի իր կյանքը ունի և քո վրա ժամանակ չի ծախսի, կամ եթե նույնիսկ ծախսի, ուրեմն քեզ վատ բան չի անի (եթե իհարկե դու նրան չես դրդրել): Այս գիրքը ինձ դուր եկավ և ձեզ ել խորհուրդ կտայի այն կարդալ: