Автор: Davit mskh

Հայոց լեզու, Ուսումնական նախագիծ

Ինչո՞ւ չի կարելի թռչունների բույնը քանդել

Davit mskh

Թռչունների բույները բնության մեջ փոքր քաղաքներ են, որոնք կան ամենուր՝ անտառում, այգիներում, և նույնիսկ պատուհանագոգերին։ Թռչունները բույնը դնում են, որպեսզի իրենց ձագերին մեցածնեն և դաստիրակեն։ Ես կփորձեմ բացատրել, թե ինչու թռչունների բույները չի կարելի քանդել։

Ամենաառաջին և ամենակարևոր պատճառը՝ բնապահպանական նշանակությունն է։ Թռչունների սնվում են միջատներով և վնասատուներով, նրանք տարածում են հատապտուղները։ Եթե նրանց բույները քանդենք, մենք կարող ենք ջարդել կամ վնասել նրանց դրած ձվերը, այսինքն մենք սպանում ենք ապագա թռչուններին, հետևաբար կտարածվեն միջատները և վնասատուները, ինչպես նաև հատապտուղները կքչանան։ Թռչունները, ինչպես նաև այլ կենդանի արարած մտնում են էկոլոգիական շղթայում, իսկ թռչունների բույները քանդելով, մենք ոչնչացնում այդ շղթայի անդամներից մեկին, ինչը կարող է մեծ վնաս հասցնել բոլոր կենդանիներին։ Երկրորդ պատճառը՝ բարոյական պատճառները։ Բոլոր կենդանի արարածները իրավունք ունեն ապրելու և բազմանալու, և մենք չպետք է խանգառենք կամ անհանգստություն պատճառենք նրանց, միայն այն պատճառով, որ դա անելը հաճույք է պատճառում։ Երրորդ պատճառը՝ մեր անվտանգությունն է։ Բներին մոտենալը կարող է վտանգավոր լինել մարդու համար, քանի որ թռչունները կարող են հարձակվել մարդու վրա, ինչպես նաև թռչունները կարող են մահացու հիվանդություններ խոխանցել մարդուն։

Այսպիսով թռչունները բների քանդելը վնաս է հասցնում բոլորին՝ թռչուններին, բնությանը և մարդկանց։ Թռչունների բույները չքանդելով և նրանցից հեռու մնալով մենք անվտանգություն ենք ապահովում մեզ և թռչուններին, ինչպես նաև չենք միջամտում բնության զարգացմանը։

Ռուսաց լեզու

Классная работа

Davit mskh
  1. Повторение орфограммы ,,Проверяемая безударная гласная в корне слова»

1. Вспомним правило

Если в корне слова есть безударная гласная, и её можно проверить ударением в родственном слове — это проверяемая безударная гласная.
Например:

столы — стол

трава — травка

гора — горы

 2. Вставь пропущенные буквы и подбери проверочные слова

1.

Столы (стол), мосты (мост), коты (кот), слоны (слон), моря (море), больной (боль).
Проверочные слова: стол, мост, кот, слон, море, боль.

2.

Зерно (зернистый), гнездо (гнездиться), перо (перьевой), ведро (ведёрко), восло (воск), река (речной), сестра (сестрица).
Проверочные: зернистый, гнездиться, перья, ведёрко, воск, речка, сестрица.

3.

Земля (земной), пчела (пчелиный), весна (весенний), лесник (лес), страна (странный), зима (зимний).
Проверочные: земляной, пчелиный, весенний, лес, странный, зимний.

4.

Скала (скальный), стена (стенной), гора (горный), трава (травка).
Проверочные: скальный, стена, горный, травка.

5.

Детей (дети), ряды (ряд), цветок (цвет), крыты (крыша).
Проверочные: дети, ряд, цвет, крыша.

6.

Полы (пол), несёт (нести), врача (врач), холмы (холм), сосновый (сосна), полями (поле).
Проверочные: пол, нести, врач, холм, сосна, поле.

7.

Кормит (корм), большой (больш), стоят (стоять), холодный (холод).
Проверочные: корм, больший, стоять, холод.

8.

Часы (час), слова (слово), стена (стенной), волы (вол), дома (дом), зима (зимний).
Проверочные: час, слово, стена, вол, дом, зимний.

9.

Скатина (скот), стоит (стоять), ковёр (ковровый), холмы (холм), льдяная (лёд).
Проверочные: скот, стоять, ковер, холм, лёд.

10.

Грибы (гриб), село (сельский), сады (сад), весна (весенний), дворе (двор), в лесу (лес).
Проверочные: гриб, село, сад, весенний, двор, лес.

11.

Льдяная (лёд), страна (странный), гнездо (гнездиться), восло (воск), ведро (ведёрко), перо (перьевой).
Проверочные: лёд, странный, гнездиться, воск, ведёрко, перо.

12.

Грачи (грач), грибы (гриб), цветок (цвет), зима (зимний), травинка (трава), ряды (ряд).
Проверочные: грач, гриб, цвет, зимний, трава, ряд.

13.

Шаловливый (шалить), детей (дети), нести (нести), смешной (смех), столы (стол).
Проверочные: шалить, дети, нести, смех, стол.

14.

Котёнок (кот), водичка (вода), смела (смелый), ходить (ход), толпа (толпиться).
Проверочные: кот, вода, смелый, ход, толпа.

15.

Доска (доски), стада (стадо), грачи (грач), гроза (грозовой), поля (поле), ножи (нож).
Проверочные: доски, стадо, грач, грозовой, поле, нож.

16.

Коса (косы), пчела (пчелиный), сестра (сестрица), коса (косить), пога (погода), хитрая лиса (лисичка).
Проверочные: косы, пчелиный, сестра, косить, погода, лиса.

17.

Слоны (слон), моря (море), больной (боль), стоит (стоять), слова (слово), крыты (крыша).
Проверочные: слон, море, боль, стоять, слово, крыша.

18.

Дворы (двор), мосты (мост), дома (дом), коты (кот), коза (козы), овца (овечка), зиме (зимний).
Проверочные: двор, мост, дом, кот, коза, овечка, зима.

19.

Грода (город), хлеба (хлеб), дожди (дождь), слова (слово), коза (козы), овца (овечка), роса (роса).
Проверочные: город, хлеб, дождь, слово, коза, овечка, роса.

20.

Столы (стол), мосты (мост), коты (кот), слоны (слон), моря (море), большой (большой).
Проверочные: стол, мост, кот, слон, море, большой.

№ 2. 

1.

Дождливый (дождь),
свистеть (свист),
стальной (сталь),
плясать (пляска),
звонок (звон),
плодовитый (плод),
скрипеть (скрип),
сидеть на стуле (сидит).

Проверочные: дождь, свист, сталь, пляска, звон, плод, скрип, сидит.

2.

Пчела (пчелиный),
сестра (сестрица),
река (речной),
большая (больше),
поспевать (спелый),
столы (стол),
течёт (течь),
лежат (лежит).

Проверочные: пчелиный, сестрица, речка, больше, спелый, стол, течь, лежит.

3.

Грибешок (гриб),
тишина (тихий),
грибы (гриб),
стропа (стропы),
городской (город),
молодой (молод),
писатель (писать),
стоял (стоять).

Проверочные: гриб, тихий, город, молод, писать, стоять.

4.

Коса (косить),
колосья (колос),
зерно (зернистый),
гнездо (гнездиться),
весло (вёсла),
ведро (ведёрко),
про деревья (дерево).

Проверочные: косить, колос, зернистый, гнездиться, вёсла, ведёрко, дерево.

5.

Далёкий (даль),
ночная (ночь),
тяжёлая (тяжесть),
червивое (червь),
следы (след),
степной (степь),
голоса (голос),
грибешок (гриб).

Проверочные: даль, ночь, тяжесть, червь, след, степь, голос, гриб.

6.

Побежала (бег),
облетел (летать),
созревает (зрелый),
тропинка (тропа),
привела (вести),
стоит (стоять),
пищат (писк).

Проверочные: бег, летать, зрелый, тропа, вести, стоять, писк.

 3. Найди лишнее слово (в одном ряду ошибка)

  1. гора — горы — горный — гаревый
  2. лес — лесок — лесной — лесник
  3. трава — травы — травинка — травяной
  4. вода — водный — водичка — ведро
  5. стол — столик — столовый — стал

(Объясни, в каком слове допущена ошибка и почему.)

 4. Исправь ошибки (редактирование текста)

Наступило ясное весеннее утро. По небу плывут лёгкие облака, в воздухе чувствуется свежесть. На поляне распустились первые цветы, зазеленела трава.
Из леса доносится звонкое пение птиц. У реки играют дети. Они собирают вербы и пускают по воде кораблики из коры.
Всё вокруг наполняется жизнью. Природа словно просыпается после долгого сна, и каждому хочется улыбаться новому дню.

Найди и исправь все слова с ошибками в корне. Подбери к ним проверочные слова.

 5. Интерактивный диктант

https://saharina.ru/dicts/test.php?name=dict151.xml

 6. Мини-тест (самопроверка)

Отметь, где правильно написано слово:

1.угадать — угодать

2.голова — галава

3. виршина — вершина

4.сматреть —смотреть

Գրականություն

Վերջին տերևը

Davit mskh

Կարդացե՛ք Օ․ Հենրիի ,,Վերջին տերևը,, ստեղծագործությունը և գրավոր ներկայացրե՛ք ձեր տպավորությունները, մտորումները ստեղծագործության վերաբերյալ։ 

Այս ստեղծագործությունը ինձ շատ դուր եկավ, թեև ես չեմ սիրում հուզիչ ստեղծագործություն։ Այն հետաքրքիր էր և խոր էր, ահա ինչու այն ինձ դուր եկավ։ Ստեղծագործության իմաստը այն է, որ պետք չէ երբեք հույսը կորցնել և պետք է միշտ մինչև վերջինը պայքարել։

Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

Davit mskh

Աշխատանք դասարանում  

Համագործակցային նախագիծ՝ ,,Հայաստանը ես եմ,,

1. Բաց թողնված տեղերում գրե՛ք համապատասխան տառը։ 

Ամենաէական, քրիստոնեություն, ելևէջ, ինչևէ, անեզր, խուռներամ, երբևէ, նախօրե, հնօրյա, փայտէջիլ, միջօրեական, օրեցօր։ 

2. Ճշտե՛ք բառերի գրություն, պետք է գրվեն մասին, անջատ կամ գծիկով։ 

Սերնդեսերունդ, քարեդարյան, այրուձի, փոստ-հեռագրատուն, տարեցտարի,  իսպառ, քափ-քրտինք, օրնիբուն, գողեգող, այլընտրանք։ 

3. Գրե՛ք տրված բառերում տեղի ունեցած հնչյունափոխությունը։ 

Երևութական-ույ-ը դարձել է ու
մնջախաղ-ու-ն դարձել է գաղտնավանկի ը
փափկասուն-ու-ն սղվել է
ձվաձև-ուն դարձել է վ
գունավոր-ույ-ը դարձել է ու
ոսկերիզ-ի-ն սղվել է
մտադրություն-ի-ն դարձել է գաղտնավանկի ը

4. Ճիշտ տեղադրե՛ք բառային շեշտը։ 

Իհա՛րկե, հե՛տ գալ, գիսա՛ստղ, քանի՛երորդ, գի՛րքդ, հանդու՛գն, գրե՛թե, արկղի՛կ։

5. Առանձնացրե՛ք հոմանիշ զույգերը։ 

Թույր, մատղաշ, անսայթաք, բաղձանք, հմայել, նման, խոհեմ, դալար, սխալ, հրապուրել, իղձ, հանգույն, ողջամիտ, անգայթ։

Թույր-հանգույն

Մատղաշ-դալար

Անսայթաք-անգայթ

Բաղձանք-իղձ

Հմայել-հրապուրել

Նման-հանգույն

Խոհեմ-ողջամիտ

6. Գրե՛ք տրված դարձվածքների բացատրությունը՝
բախտավոր աստղի տակ ծնվել-հաջողակ լինել
ձայն բարբառո հանապատի-անարձագանք մնացած կոչ
կանաչ-կարմիր կապել-ամուսնանալ
վերջին մոհիկան-վերջին ներկայացուցիչ
մի սանրի կտավ-նմանատիպ մարդիկ
ափերց դուրս գալ-կատաղել
աչքը ճամփին մնալ-սպասել

7. Առանձնացրե՛ք պատճառական ածանց ունեցող բայերը՝ մոտեցնել, մրցել, գրել տալ, խաղացնել, երգել տալ, վերակենդանանալ, անհագստացնել, հիշեցնել, առնել-տալ։ 

8. Տրված նախադասություններում ընդգծել մակբայները։ 

Փոքրիկը կամաց-կամաց սովորեց երգել։ 

Հեղուկը քիչ-իքչ լցվեց տարայի մեջ։ 

Արքայադուստրը շեշտակի նայեց զինվորին։ 

Ուշացել էր,  նկատեց հորը, իսկույն վեր թռավ անկողնուց։ 

Գևորգը եղբայրաբար օգնեց իր մտերիմ ընկերոջը։ 

Պետք է սովորել հիմա, որպեսզի ունենանք բարեկեցիկ ապագա։ 

9. Տրված նախադասություններում ընդգծե՛ք ուղիղ խնդիրները։ 

Հայրը սիրում էր որդուն։

Անհամբերությամբ ու ոգևորությամբ տղան կարդում էր գիրքը։ 

Ես կարդացել եմ Դուրյան։ 

Քամին շարժում էր ծառերը։ 

10. Ո՞րն է նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։ 

Նրա՝ ածուխի պես սև ու խիտ մորուքն սկսվում էր համարյա աչքերի տակից ու ծածկում ամբողջ երեսն ու կոկորդը, ․․․․

Ա․ Բայց նրան սիրահարված էին բոլորը։

Բ․ ստացվում է, որ շատ տգեղ տեսք ուներ։

Գ․ իսկ արծվային քիթն անգամ ծածկված էր մազերով։ 

11. Ո՞ր նախադասության մեջ կա փոխաբերություն։

Ա․ Առավոտյան ծուխ է ելնում երդիկներից, ծուխը ձգվում է կապույտ երիզի նման և հալվում ամպերի մեջ։

Բ․ Քանի՜ սերունդ է ապրել Բասուտա գետի մոտ, կարկատած թաղիքները փռել ցախերի վրա, եղեգնով պատել վրանները։

12. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ 

Ա․ Վրաններից մեկը պատկանում էր Պապ թագավորին, մյուսը՝ սպարապետ Մուշեղին, իսկ երրորդը՝ Ներսես կաթողիկոսին։ 

Բ․ Բոլորը միասին բարձրացան վերնահարկ, որ գմբեթարդ շինություն էր՝ զարդարված մարմարյա սալերով։ 

Գ․ Թվում էր՝ քաղցից խելքս թռցնում եմ։ 

Դ․ Ամայի տարածության մեջ միայնակ մնալով ընկա գետնին, և հեծկլտոցիս ձայնը խախտեց շրջապատի լռությունը։ 

13. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։ 

Ա․ Եվ այդ նշան-պատկերները կոչվում էին հերոգլիֆներ, որոնց քանակն հասնում էր մոտ 750-ի, և դրանք փորագրում էին քարի, փայտի, նաև պապիրուսի վրա։ 

Բ․ Գրի ստեղծումը դարձավ պահանջ, սակայն սկզբնական գիրը ուղղակի բառի պարզագույն նկարն էր, ինչպես արևը, որը պատկերվում էր կենտրոնում կետ ունեցող շրջանի նշանով։ 

Գ․ Մթա չորրորդ հազարմայակում եգիպտացիների գիտելիքներն այնքան շատ էին, որ դրանց բանավոր փոխանցումը սերնդեսերունդ դառնում էր անհնարին։

Դ․ Հետագայում նշանով սկսեցին արտահայտել ոչ միայն առանձին բառեր, այլև մեկ կամ մի քանի բաղաձայն հնչյուններ՝ բաց թողնելով ձայնավորները։ 

Գ, Բ, Ա, Դ։

14. Գրի՛ր նախադասության մեջ թույլ տված բառագործածության սխալը և ուղղի՛ր։ 

Համաձայն ավանդույթի՝ նրա նախնիները ծագել են վիշապներից։ 

Համաձայն ավանդության՝ նրա նախնիները ծագել են վիշապներից։ 

15.Ուղղի՛ր նախադասության քերականական սխալը։ 

Ամբողջ ժողովուրդը պապանձնված կանգնել էին ասես խլացած Բուղայի մահացու սպառնալիքների առաջ։ 

Ամբողջ ժողովուրդը պապանձնված կանգնել էր ասես խլացած Բուղայի մահացու սպառնալիքների առաջ։ 

16. Տրված բառերը տեղադրե՛ք բաց թողնված տեղերում՝ ենթարկելով համապատասխան փոփոխությունների։ 

Կոխկրտվելուց խուսափելու համար պարսիկ զինվորները տեգերով փորձում էին  խոցել արնաթաթախ, գրգռված փղերին՝ կարծես մոռացած իրենց բուն թշնամուն։ 

տեգ, կոխկրտվել, գրգռվել, թշնամի 

Անհրաժեշտ հղումներ՝

Հանրահաշիվ 9

Հանրահաշիվ դասարանական

Davit mskh

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 142-ա,գ,ե,է;143-ա,գ,ե,է;144-ա,գ;146;149;150

ա․y=0^2=0
(0, 0)

գ․y=-3,2^2=10,24
(-3.2, 10,24)

ե․y=5,5
(✓5.5, 5.5)

է․y=12
(2✓3, 12)

ա․0

գ․14, -14

ե․սխալ

է․✓2, -✓2

ա․(0, 0)

գ․չի հատում

x=0
y=0

x=-1
y=1

x=1
y=1

Հատվում է մեկ կետում

Չի հատվում

Հատվում է երկու կետում

Պատմություն

Հոկտեմբերի 27ից-30-ը, առաջադրանք, 9-րդ դաս.

Davit mskh

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:

ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՎԵՐԱԿԱՆԳՆՄԱՆ ՃԱՆԱՊԱՐՀԻՆ: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ/պատմել էջ39-43/

Հայաստանը 1917 թ. արմատական փոփոխությունների փուլում

  1. Գրավոր պատասխանել.

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր

Ժամանակավոր կառավարություն – Ռուսաստանում 1917 թ. Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո ստեղծված իշխանություն, որը ղեկավարում էր երկիրը մինչև Սահմանադիր ժողովի գումարումը։

Երկիշխանություն – 1917 թ․ Ռուսաստանում ստեղծված իրավիճակ, երբ իշխանությունը միաժամանակ պատկանում էր Ժամանակավոր կառավարությանը և բանվոր-զինվորական խորհուրդներին։

Գեորգի Լվով (Գ. Լվով) – Ռուս քաղաքական գործիչ, Ժամանակավոր կառավարության առաջին ղեկավար (նախարարապետ) 1917 թ․ մարտ–հուլիս ամիսներին։

Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե (ԱՀԿ) – Ժամանակավոր կառավարության ստեղծած կառույց Կովկասը կառավարելու համար։ Գլխավորում էր Վ. Խառլամովը։

Միքայել Պապաջանյան (Մ. Պապաջանյան) – Հայ քաղաքական գործիչ, ընդգրկված էր Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտեում՝ որպես հայ ներկայացուցիչ։

Պյոտր Ավերյանով (Պ. Ավերյանով) – Ռուս գեներալ, նշանակվել էր Արևմտյան Հայաստանի գլխավոր կոմիսար՝ կառավարելու գրավված տարածքները։

Հակոբ Զավրյան (Հ. Զավրյան) – Հայ գործիչ, նշանակվել էր Արևմտյան Հայաստանի քաղաքացիական հարցերով հանձնակատար՝ Ավերյանովի օգնական։

«Թուրքահայաստան» – Անվանում, որով Ռուսական Ժամանակավոր կառավարությունը կոչում էր Օսմանյան կայսրությունից գրավված Արևմտյան Հայաստանի տարածքները։

Վահան Փափազյան (Վ. Փափազյան) – Հայ քաղաքական գործիչ (Կոմս Վահան), ղեկավարել է Արևմտահայ ազգային խորհուրդը։

Արևմտահայ ազգային խորհուրդ – 1917 թ․ Երևանում ստեղծված կազմակերպություն՝ Արևմտյան Հայաստանի գործերը և վերաբնակեցումն ուղղորդելու համար։

Ավետիս Ահարոնյան (Ա. Ահարոնյան) – Հայ գրող և քաղաքական գործիչ, եղել է Հայոց ազգային խորհրդի ղեկավար։

Հայոց ազգային խորհուրդ – 1917 թ․ Արևելյան Հայաստանում ստեղծված մարմին, որը դարձավ հայ ժողովրդի կենտրոնական քաղաքական ղեկավարությունը և հիմք դրեց Հայաստանի Հանրապետության ձևավորմանը։

Խաչատուր Կարճիկյան (Խ. Կարճիկյան) – Հայ հասարակական գործիչ, Անդրկովկասյան կոմիսարիատի անդամ, պատասխանատու ֆինանսական հարցերի համար։

Գևորգ Տեր-Ղազարյան (Գ. Տեր-Ղազարյան) – Հայ գործիչ, Անդրկովկասյան կոմիսարիատի անդամ, զբաղվել է պարենավորման և սոցիալական ոլորտներով։

Համբարձում Օհանջանյան (Հ. Օհանջանյան) – Հայ քաղաքական գործիչ, հետագայում՝ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ, 1917-ին՝ կոմիսարիատի անդամ։

Վլադիմիր Լենին (Վ. Լենին) – Բոլշևիկյան կուսակցության առաջնորդ, կազմակերպեց և գլխավորեց 1917 թ․ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը։

Ստեփան Շահումյան (Ս. Շահումյան) – Հայ բոլշևիկ գործիչ, Բաքվի խորհրդային կառավարության ղեկավար (Բաքվի կոմունա)։

Թովմաս Նազարբեկյան (Թ. Նազարբեկյան) – Հայ գեներալ, ղեկավարել է Հայկական կորպուսը՝ ռուսական բանակի հեռացումից հետո ստեղծված հայկական զորքերը։

ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Նկարագրի՛ր Փետրվարյան հեղափոխությունը և Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը: Ներկայացրո՛ւ Արևմտահայ
և Արևելահայ ազգային խորհուրդների և ազգային զորամասերի ստեղծման գործընթացները:

Փետրվարյան հեղափոխությունը

1917 թ․ փետրվարին Ռուսաստանում սկսվեց հեղափոխություն՝ պայմանավորված պատերազմական ծանր իրավիճակով, սովով և ցարական բռնապետությամբ։ Ցար Նիկոլայ II-ը ստիպված հրաժարական տվեց, և Ռոմանովների տոհմը տապալվեց։ Իշխանությունը անցավ Ժամանակավոր կառավարությանը, որը խոստացավ ժողովրդավարական բարեփոխումներ։ Սակայն երկրում միաժամանակ գործեցին նաև բանվորական և զինվորական խորհուրդներ՝ առաջ բերելով երկիշխանություն։

Հոկտեմբերյան հեղաշրջումը

Նույն տարվա հոկտեմբերի 25-ին (նոյեմբերի 7-ին) բոլշևիկները Վլադիմիր Լենինի գլխավորությամբ իրականացրին զինված հեղաշրջում։ Ժամանակավոր կառավարությունը տապալվեց, և ստեղծվեց նոր իշխանություն՝ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը։ Այս հեղաշրջման նպատակն էր սոցիալիստական պետության ստեղծումը Ռուսաստանում և հեղափոխության տարածումը աշխարհում։

Արևմտահայ ազգային խորհրդի ստեղծումը

1917 թ․ մայիսին Երևանում գումարվեց Արևմտահայերի համագումարը, որտեղ ընտրվեց Արևմտահայ ազգային խորհուրդը՝ Վահան Փափազյանի ղեկավարությամբ։ Խորհուրդը զբաղվում էր փախստականների տեղաբաշխմամբ, արևմտահայերի իրավունքների պաշտպանությամբ և ազգային զորամասերի ձևավորմամբ։

Արևելահայ ազգային խորհրդի ստեղծումը

Նույն թվականին Երևանում գումարվեց Արևելահայերի ազգային համաժողովը, որի արդյունքում ձևավորվեց Հայոց ազգային խորհուրդը՝ Ավետիս Ահարոնյանի գլխավորությամբ։ Այս մարմինը դարձավ հայ ժողովրդի գլխավոր քաղաքական ներկայացուցիչը և 1918 թ․ մայիսի 28-ին հռչակեց Հայաստանի անկախությունը։

Ազգային զորամասերի ձևավորումը

Ռուսական բանակի քայքայումից հետո հայերը սկսեցին ստեղծել սեփական ռազմական ստորաբաժանումներ։ Ձևավորվեց Հայկական կորպուսը՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկյանի հրամանատարությամբ և Անդրանիկ Օզանյանի երկրապահ դիվիզիան։ Այս զորամասերը պետք է պաշտպանեին Հայաստանը թուրքական հարձակման վտանգից։

բ. Բացատրի՛ր։ Ի՞նչ գործոններով էին պայմանավորված հեղափոխական իրադրության առաջացումը և 1917 թ. փետրվարին
Ռոմանովերի արքայատոհմի տապալումը Ռուսաստանում:
Ինչպե՞ս կբնութագրես երկիշխանության առաջացումը: Ժամանակավոր կառավարման ի՞նչ համակարգ ստեղծվեց Անդրկովկասում ու Հայաստանում:

Հեղափոխական իրադրության առաջացման գործոնները

Ռուսաստանում հեղափոխական իրադրությունը պայմանավորված էր տնտեսական քայքայմամբ, պատերազմի ծանր հետևանքներով, սովով և ցարիզմի բռնապետական բնույթով։ Ժողովրդի դժգոհությունը հասավ ծայրահեղության, և 1917 թ․ փետրվարին բռնկվեց հեղափոխություն, որը տապալեց ցարական իշխանությունը։

Երկիշխանության բնութագրությունը

Փետրվարյան հեղափոխությունից հետո Ռուսաստանում միաժամանակ գործեցին Ժամանակավոր կառավարությունն ու բանվոր-զինվորական խորհուրդները։ Այդ երկիշխանությունը առաջ բերեց ներքին պայքար և անկայունություն, որն էլ հիմք դարձավ բոլշևիկյան հեղաշրջման համար։

Ժամանակավոր կառավարման համակարգը Անդրկովկասում

Հեղափոխությունից հետո Ռուսաստանի Ժամանակավոր կառավարությունը ստեղծեց Անդրկովկասյան հատուկ կոմիտե՝ տարածաշրջանը ղեկավարելու նպատակով։ Դրանում ընդգրկված էին հայ, վրացի և ադրբեջանցի ներկայացուցիչներ՝ այդ թվում Միքայել Պապաջանյանը և Հակոբ Զավրյանը։ Ավելի ուշ, բոլշևիկյան հեղաշրջումից հետո, ձևավորվեց Անդրկովկասյան կոմիսարիատը, որը դարձավ տարածաշրջանի նոր կառավարական մարմինը։

գ. Վերլուծի՛ր։ Ինչու՞ էին Այսրկովկասի հիմ­նական ազգերը պայքարում վարչատարածքային փոփոխությունների համար և
ի՞նչ պատկերացում­ներ ունեին հայերը այդ հարցում:

Ազգերի պայքարը վարչատարածքային փոփոխությունների համար

Հեղափոխություններից հետո Կովկասում ցարական կարգերի փլուզմամբ տարբեր ժողովուրդներ ձգտում էին ստեղծել իրենց ազգային պետությունները։ Վրացիները, հայերը և ադրբեջանցիները պայքարում էին իրենց տարածքային ամբողջականությունը պահպանելու և ինքնուրույն կառավարություն ունենալու համար։

Հայերի պատկերացումները այդ հարցում

Հայերը ձգտում էին միավորել Արևելյան և Արևմտյան Հայաստանի տարածքները մեկ ամբողջական վարչատարածքային միավորի մեջ։ Նրանք ցանկանում էին ստեղծել հայկական ինքնավար նահանգներ, որտեղ հայերը կկազմեին բնակչության մեծամասնությունը։ Այս գաղափարները դարձան ապագա հայկական պետականության ձևավորման հիմք։

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

  1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը։ Ի՞նչ հանգամանքներով էին պայմանավորված Ժամանակավոր կառավարության և Ժողկոմխորհի վարած քաղաքականությունը Հայկական հարցում:

Ժամանակավոր կառավարությունը Հայկական հարցին մոտեցավ ձևականորեն՝ խոստանալով աջակցություն, բայց իրական քայլեր չձեռնարկեց։
Ժողկոմխորհը խոստացավ ազգերի ինքնորոշում, սակայն Հայկական հարցը օգտագործեց իր քաղաքական նպատակների համար։

  1. Գնահատի՛ր։ Ի՞նչ տեսք ստացավ ու նշանակություն ունեցավ հայերի քաղաքական և ռազմական ինքնակազմակերպման գործընթացը: Զուգահեռելով գնահատի՛ր Փետրվարյան հեղափոխության
    և Հոկտեմբերյան հեղաշրջման նշանակությունը հայերի համար:

1917–1918 թթ․ հայերի ինքնակազմակերպումը (ազգային խորհուրդներ, հայկական կորպուս) դարձավ գոյատևման և պետականության հիմք։
Այն ձևավորեց միասնական ղեկավարություն և անկախ մտածողություն։
Փետրվարյան հեղափոխությունը տվեց ազատ գործունեության հնարավորություն,
Հոկտեմբերյանը՝ ստեղծեց նոր վտանգներ։

Ֆիզիկա 9

Դաս 6. (13․10- 17․10)

Davit mskh

Լուծել հետևյալ խնդիրները՝

1. Ի՞նչ լիցք ունի պարկուճ 1-ը (նկ. 1 ա), եթե պարկուճ 2–ը դրական է լիցքավորված:

Դրական

2. Ի՞նչ լիցք ունի պարկուճ 2-ը (նկ. 1 բ), եթե պարկուճ 1-ը բացասական է լիցքավորված:

դրական

3. Վնասված հաղորդալարերը միացնելիս վարպետը ռետինե ձեռնոցներ է հագնում: Ինչո՞ւ է նա այդպես վարվում:

 Քանի որ այն չի անցկացնում հոսանք:

4. Բենզին լցնելիս բենզատարի իրանը մետաղական հաղորդիչով հողակցում են: Ինչո՞ւ են այդպես անում:

Որպեսզի կայծ չառաջանա և բենզինը չպայթի։

5. Քանի՞ էլեկտրոն ունի՝ ա) պղնձի, բ) սիլիցիումի, գ) յոդի ատոմը:

ա) 29
բ) 14
գ) 53

6. Քիմիական ո՞ր տարրի ատոմն է պարունակում՝ ա) 15 էլեկտրոն, բ) 79 էլեկտրոն, գ) 100 էլեկտրոն:

ա) ֆոսֆոր
բ) ոսկի
գ) ֆերմիում

7. Ինչի՞ է հավասար թթվածնի ատոմում գտնվող բոլոր էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը:

-8

8. Ո՞ր ատոմն է, որի բոլոր էլեկտրոնների ընդհանուր լիցքը հավասար է q= — 16 * 10 ^ — 19 * 4/:

q = — 16 * 10 ^ — 19 * 4 / z

9. Ինչի՞ է հավասար սնդիկի ատոմի միջուկի լիցքը: Քանի՞ անգամ է այն մեծ հելիումի ատոմի միջուկի լիցքից:

Պատ.՝ 40 անգամ ավելի մեծ է։

10. Ինչի՞ է հավասար տիտանի ատոմի միջուկի լիցքը: Քանի՞ անգամ է այն մեծ նատրիումի ատոմի միջուկի լիցքից:

Տիտանի ատոմի միջուկի լիցքը 22, իսկ նատրիումինը 11

Պատ.՝ 2 անգամ մեծ է

11. Հելիումի ատոմից անջատվել է մեկ էլեկտրոն: Ինչպե՞ս է կոչվում մնացած մասնիկը: Ի՞նչ լիցք ունի այն: 

Պատասխան՝ Դրական իոն

12. Թթվածնի ատոմին միացել է մեկ էլեկտրոն: Ինչպե՞ս կկոչվի գոյացած մասնիկը: Ինչպիսի՞ լիցք կունենա այն:

Պատասխան՝ Բացասական իոն

13. Բնության մեջ գոյություն ունեցող ատոմներից ամենածանրն ուրանի (U) ատոմն է: Որքան է ատոմի միջուկի լիցքը:

92

14. Ապակե ձողը էլեկտրականացման հետևանքով այն ձեռք է բերել 3,2-10-10 Կլ լիցք: Քանի՞ էլեկտրոն է այն կորցրել։

15. Էլեկտրացույցին հաղորդել են q = — 6, 4 * 10 ^ — 10 Կլ-ին հավասար լիցք: Էլեկտրոնների ի՞նչ թվի է համապատասխանում այդ լիցքը։

16. Ունենք միանման երկու մետաղե գնդիկ: Մեկի լիցքը հավասար է 4 նԿլ, մյուսինը՝ — 10 նԿլ: Գնդիկները հպել են և հեռացրել իրարից: Ի՞նչ լիցք կունենան գնդիկները դրանից հետո: