Հանրահաշիվ 9

Հանրահաշիվ դասարանական 15․12․2025

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 251-ա,գ,ե; 252-ա,գ; 253-ա,գ; 254-ա,գ

ա․(x-1)(x+5)>0
x=1
x=-5
(x+6)(x-7)<=0
x=-6
x=7
[− 6,​− 5)​ ∪ ​(1, 7]

գ․(x+1)(x-4)<=0
x=-1
x=4
(x-2)(x+5)>=0
x=2
x=-5
[2, 4]

ե․(x+✓5)(x-5)>0
x=-✓5
x=5
(x-✓2)(x-5✓3)>=0
x=✓2
x=5✓3
(− ∞,​​√ 5 ​)​ ∪ ​[5 ​√3 ​,​+ ∞)

ա․(x-1)(x-3)>0
x=1
x=3
x(x-4)>0
x=0
x=4
(− ∞,​1)​ ∪ ​(4,​+ ∞)

գ․(x+2/3)(x-√2)<=0
x=-2/3
x=√2
(x+0.5)(x-3)<0
x=-0.5
x=3
[− ​ 2/3, -0.5)

ա․x=5
x=չէ-5
x=-3
x=չէ3
(− 5,​− 3]​ ∪ ​(3, 5)

գ․x=-1
x=չէ0
x=6
x=չէ-3
(− ∞,​− 3)​ ∪ ​(6,​+ ∞)

Պատմություն

Ինչո՞ւ էր  կարևորվում  կրթության զարգացումը։ Ի՞նչ դեր էր վերապահվում կրթությանը   տարբեր ժամանակաշրջաններում հասարակության զարգացման գործում։ Քո կարծիքով ինչպիսի՞ն  պիտի լինի ապագայի դպրոցը։

Կրթությունը միշտ էլ կարևոր դեր է ունեցել հասարակության զարգացման գործում։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն դիտվել է ոչ միայն գիտելիք փոխանցելու միջոց, այլև մարդուն դաստիարակելու, աշխատասեր ու գիտակից քաղաքացի ձևավորելու գործիք։

Առանց կրթության անհնար է կառուցել ուժեղ պետություն և ապահովել հասարակության առաջընթացը։

Կրթության կարևորությունը ներկայացված է Րաֆֆու <<Խենթը>> վեպում, որտեղ ներկայացվում է գյուղատնտեսական դպրոցը։ Այնտեղ, երեխաները ուղղակի գիտելիք չեն ստանում՝ նրանք սովորում են իսկական օրինակներով, զբաղվում են սպորտով և սովորում են տիրապետել զենքին։ Դպրոցներում ոչ միայն գիտելիք են ստանում, այլ նաև սովորում են այդ գիտելիքը օգտագործել առօրյայում։ Նաև, կուզենայի առանձնացնել այն, որ երեխաները ուրախ էին գնում դպրոց, ինչպես շեշտում էր Վարդանը, դպրոցը և վարժապետը չէին վախեցնում երեխաներին, ինչից երեխանը երջանիկ էին դպրոց գնալիս և նրանք հավանաբար ավելի լավ կնկալեն դասերը։

Պատմական հատվածից տեսնում ենք, որ հայ ժողովուրդը չի առանձնացել իր ուժեղ կրթությամբ, ինչի պատճառով 1897 թվականին հայերի միայն 9,2 տոկոսն էր գրագետ։ Խորհրդային իշխանությունը կարծում էր, որ ուժեղ և նոր հասարակարգ ստեղծել կարելի է միայն գրագետ ժողովրդի օգնությամբ։ Այդ իսկ պատճառով, նրանք սկսեցին զբաղվել երեխաների դպրոցական կրթությամբ, ինչպես նաև մեծահասակներին ավելի գրագետ դարձնելու։ Կրթությունը զարգացնելու համար, իշխանությունը ժամանակ առ ժամանակ փոփոխություններ էր անում կրթության մեջ։ Ամենակարևոր քայլերից մեկը նաև այն էր, որ բացվում էին բազմաթիվ դպրոցներ։

Ապացուցելու համար, որ գրագետ ժողովուրդը կարևոր է ուժեղ պետության կառուցման համար, կասեմ, որ ուսումնասիրելիս Հայաստանի և ընհանրապես Սովետական միության ներկայիս երկների գիտական ամենամեծ նվաճումները եղել այն ժամանակ, երբ նրանք եղել Սովետական միության կազմում, այսինքն այն ժամանակ, երբ կրթությունը կարևորվել է իշխանության կողմից։ Նաև կուզենամ խոսել սպորտի մասին։ Սովետական միությունը շատ մեդալներ է շահել օլիմպիադաների ընթացքում, ինչպես նաև հաղթել է ամենադժվար սպորտի՝ ֆուտբոլի, ամենադժվար գավաթներից մեկը՝ Եվրոպայի առաջնությունը։ Այս նվաճումները բոլորովին կապ ունեն կրթության հետ այն առումով, որ դպրոցներում միայն չէին սովորեցնում դասեր, այլ նաև դաստիարակում և դիսցիպլինա էին կառուցում երեխաների մեջ։

Այսքանը ամփոփելով, կասեմ, որ այն երկրներում, որտեղ կարևորվել և զարգացել է կրթությունը, ուժեղ են և ունեն նվաճումներ տարբեր գավառներուն։

կենսաբանություն

Դաս 15(15.12.- 19.12.)

Մեյոզ գամետների առաջացում Էջ 43-44։

Թեստ 

1․Ի՞նչ արդյունք է տալիս մեյոզի ավարտը։
ա) Երկու դիպլոիդ բջիջ
բ) Չորս հապլոիդ բջիջ 
գ) Մի հապլոիդ բջիջ
դ) Չորս դիպլոիդ բջիջ

2․Մեյոզի ո՞ր փուլում է տեղի ունենում  կռոսինգովը, որը ապահովում է ժառանգական տարբերակվածություն։
ա) Պրոֆազ I 
բ) Անաֆազ I
գ) Տելոֆազ II
դ) Մետաֆազ II

3․Ի՞նչ է տեղի ունենում Անաֆազ I-ում։
ա) Դուստր քրոմատիդները բաժանվում են
բ) Հոմոլոգ քրոմոսոմները) բաժանվում են 
գ) Թելոֆազում կորիզը կրկին ձևավորվում է
դ) Քրոմոսոմները վերադառնում են դիպլոիդ վիճակի

4․Մեյոզը տեղի է ունենում միայն
ա) Միտոտիկ բջիջներու
բ) Սոմատիկ բջիջներում
գ) Սերմնաբջիջ և ձվաբջիջ առաջացնող բջիջներում 
դ) Բակտերիալ բջիջներում

5․Մեյոզ II-ը ավելի շատ նման է…
ա) Միտոզին 

բ) Պրոֆազ I-ին

գ) Մետաֆազ I-ին


դ) Թելոֆազ I-ին

Հայոց լեզու, Ուսումնական նախագիծ

Հրաշք կարելի է գործել սեփական ձեռքերով

Շատ մարդիկ կարծում են, թե հրաշքները լինում են միայն հեքիաթներում կամ կախարդական պատմություններում։ Սակայն իրականում հրաշք կարելի է գործել նաև սեփական ձեռքերով՝ բարի գործեր անելով և օգնելով ուրիշներին։

Երբ մարդը օգնում է մեկին դժվար պահին, աջակցում է ընկերոջը կամ պարզապես բարությամբ է վերաբերվում շրջապատին, դա կարող է դառնալ իսկական հրաշք նրա համար։ Փոքր քայլերը՝ մի լավ խոսք, ժպիտ կամ օգնություն, երբեմն ավելի մեծ նշանակություն ունեն, քան մենք պատկերացնում ենք։ Հրաշք գործելու համար պարտադիր չէ ունենալ մեծ հնարավորություններ։ Կարևորը ցանկությունն է և պատրաստակամությունը։ Ամեն մարդ կարող է իր արարքներով փոխել մեկ ուրիշի օրը և աշխարհը դարձնել մի փոքր ավելի լավ։

Այսպիսով, հրաշքները միշտ մեր շուրջն են, և եթե հավատանք մեր ուժերին ու գործենք սրտանց, կտեսնենք, որ հրաշք գործելը լիովին հնարավոր է սեփական ձեռքերով։

Աշխարհագրություն

Դեկտեմբերի 2-7

Թեմա՝ ՀՀ բնաչության թվաքանակի շարժընթացը։

Բնակչության թվի բնական և մեխանիկական շարժեր։

Դասի հղումը՝ & 23 և 24, էջ 80-86,

Սովորիր դասը հետևյալ հարցերի օգնությամբ, իսկ ներքևում ներկայացված եզրույթները՝ անգիր։

  1. 20-րդ դասրի ընթացքում ինչպիսի՞ փոփոխություններ կրեց ՀՀ բնակչության թիվը և ի՞նչ պատճառներ ազդեցին դրա փոփոխության վրա։

20-րդ դարում Հայաստանի բնակչությունը շատ փոփոխվեց։ Դարի սկզբին այն քիչ էր աճում՝ պատերազմների ու ցեղասպանության պատճառով, իսկ 1918–1920 թթ. նույնիսկ նվազեց։ ԽՍՀՄ շրջանում (1920–1989) բնակչությունը արագ աճեց՝ կյանքի կայունացման, առողջապահության զարգացման, բարձր ծնելիության և մեծ ներգաղթի շնորհիվ։ 1989-ին բնակչությունը հասավ մոտ 3,3 միլիոնի, բայց 1990-ականներին արտագաղթն ու տնտեսական դժվարությունները նորից կրճատեցին այն։

  1. Մշտական բնակչություն ասելով ի՞նչ կարելի է հասկանալ։

Այդ տարածքում ապրող մարդիկ, նույնիսկ եթե մի մասը հիմա ժամանակավորապես գնացել է ուրիշ երկիր։

  1. Ինչ է բնակչության բնական և մեխանիկական շարժ։

Բնական շարժը այն է, երբ բնակչության թիվը փոխվում է ծնունդների և մահերի հանրագումարին։
Մեխանիկական շարժն այն է, երբ բնակչուցյան թիվը փոխվում է միգրացիայի շնորհիվ։

  1. Հայաստանում՛խորհրդային տարիներին ներգաղթը ինչպե՞ս է տեղի ունեցել։

Խորհրդային Հայաստան ստեղծվելուց հետո Հայաստան ներգաղթեցին բազմաթիվ հայեր Մերձավոր Արևելքից և ԽՍՀՄ տարբեր հանրապետություններից։ 1946–1948 թթ․ հազարավոր սփյուռքահայեր վերադառնալով հաստատեցին իրենց բնակությունը Հայաստանում։

  1. Բնաչության խտություն ասելով ի՞նչ են հասկանում, ինչպե՞ս ենք այն հաշվում։

Բնակչության խտությունը ցույց է տալիս քանի մարդ է ապրում մեկ քառակուսի կիլոմետրում։

ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ
Մշտական բնակչություն — տվյալ տարածքում մշտապես բնակվող ու հաշվառման
պահին ներկա և ժամանակավոր բացակայող բնակչության թվերի հանրագումարը:

Բնակչության թվի շարժընթաց — որոշակի ժամանակահատվածում բնակչության թվի փոփոխությունների գործընթացը:

Բնակչության բնական աճ (շարժ) բնակչության թվի փոփոխությունը ծնունդների և մահերի հանրագումարի հաշվին: Այն չափում են %-ներով յուրաքանչյուր 100 մարդու հաշվով և – ներով (պրոմիլ)՝ 1000 մարդու հաշվով:
Բնակչության մեխանիկական շարժ — բնակչության թվի փոփոխությունը միգրացիայի հաշվին:

Ծնելիության ընդհանուր գործակից — ծնվածների (կենդանի) և մշտական բնակչության թվաքանակի միջին տարեկան ցուցանիշերի հարաբերությունը 1000
բնակչի հաշվով՝ ‰:

Հայոց լեզու

Գործնական քերականություն

Լրացուցիչ/տնային աշխատանք

08-12.12.2025

  1. Լրացնել բաց թողած տառերը և կետադրել։ 

Մամիկոնյան նախարարը հապճեպ ու կողկանց զննեց խոսողին, և նորից բոլորը լռեցին։ Հայրապետը մտահոգ շուրջն էր նայում և կարծես զննում մերթ կրականոցը, որի մեջ հանգչում էին փայտերը  մերթ պատերի մորդիները, մերթ հատակին ճապաղած վագրենին ու բազմաստեղնյան աշտանակը, որի բոլորակ ափսեում սևացել էր ողջ գիշեր  յուղի մեջ թաթախված պատրույգը։ Որմնախորշի գրադարակից նրան էին նայում մատյանների փղոսկրյա կազմով ոսկեզած ու ակնազարդ։ Նայում էր հազարապետը, աշխույժ, եռանդի ու սուր մտքի տեր այդ մարդը, և սիրտը մղկտում էր, թախիծը խեղդում էր կոկոր-ը։ 

-Ի՞նչ ես խորհում,- սթափվելով մտքերից դարձավ նա Վարդանին-, լինելիքը կլինի։

Վարդանը հայացքը հատակին խոնարհած, մտմտում էր ասելիքը։ 

-Տիա՛րք, ժամ չէ դժգոհության։ Հազկերտին պատասխանելը միայն հոգևորների գործը չէ։ 

  1. Բացատրի՛ր բառերը։ 

Հապճեպ-շտապ
Հանգչել-մարել, անջատվել
Ճապաղած-տարածված
Աշտանակ-մոմակալ
Բոլորակ-կլոր
Պատրույգ-դյուրավառ քուղ՝ որևէ բան հեռվից բոցավառելու՝ բռնկելու համար
Որմնախորշ-պատի մեջ սարքած փոքրիկ խորշ՝ որպես ննջարան կամ հանդերձարանի՝ գրապահարանի՝ սպասքապահարանի տեղ
Եռանդ-ցանկություն

Հանրահաշիվ 9

Հանրահաշիվ դասարանական 11․12․2025

Դասարանական առաջադրանքներ՝ 245-ա,գ,ե; 246-ա,գ; 247-ա,գ,ե; 248-ա,գ

ա․(X+✓2)^3(x-4)^2=0
x=-✓2
x=4
x=չէ-6
x=չէ4
(− ​√2 ​,​4)​ ∪ ​(4,​+ ∞)

գ․(x+1/2)^3(x-2.3)^2=0
x=-1/2
x=2.3
x=չէ-0.5
x=2.3

ա․x-1=0
x=1
x=չէ1
(− ∞,​1)​ ∪ ​(1,​+ ∞)

գ․3x=12
x=4
2x=չէ8
x=չէ4
(− ∞,​​4)​ ∪ ​(4,​+ ∞)

ա․(x-1)(x-4)<0

գ․(x-4)^2(x-8)<=0

ե․4x-8/x-1>0

ա․-2/x-2>0
x=չէ2
(− ∞,​2)

գ․

Քիմիա

Քիմիա 9․ դեկտեմբերի 8-12

Հալոգենների ընդհանուր բնութագիրը

Դասի հղումը՝ այստեղ։

Էջ՝ 32-35

Հարցեր և առաջադրանքներ․

1․Որո՞նք են հալոգենները, և ի՞նչ դիրք են զբաղեցնում դրանք Մենդելեևի պարբերական համակարգում։

Հալոգենները յոթերրորդ խմբի ոչ մետաղական նյութերն են։

2․Ինչո՞ւ են այս տարրերն անվանվում հալոգեններ։

Քանի որ, նրանցով մետաղ կազմելը հեշտ է։

3․ Թվարկե՛ք ֆտորի, քլորի, բրոմի և յոդի ագրեգատային վիճակները և գույները սենյակային պայմաններում։

Ֆտոոր-գազ
Քլոր-գազ
Բրոմ-հեղուկ, կարմիր
Յոդ-պինդ, մուգ մանուշակագույն

4․Գրե՛ք քլորի փոխազդեցության հավասարումը ջրի հետ։ Ի՞նչ նյութեր են առաջանում, և ի՞նչ կիրառություն ունի այդ ռեակցիան։

Cl2+H2O->HCl
Դա թթու է։

5․Ինչպիսի՞ միացություններ են առաջանում հալոգենների և մետաղների փոխազդեցությունից, գրե՛ք, օրինակներ։

Առաջանում են աղեր։

Օրինակ՝ Na+Cl2->NaCl

Գրականություն

Ո՞րն  էր Մ․ Մաշտոցի  պատմական առաքելությունը և գրերի գյուտի դերը։ Ժամանակի և տարածության հեռավորությունից արժևորի՛ր նրա ներդրումը հայի ինքնության ձևավորման գործում։

,,Մամփրե արքան,,

Հատված պատմության դասագրքից։

Գրել էսսե։ 

Հարցադրում՝ 

Ո՞րն  էր Մ․ Մաշտոցի  պատմական առաքելությունը և գրերի գյուտի դերը։

Ժամանակի և տարածության հեռավորությունից արժևորի՛ր նրա ներդրումը հայի ինքնության ձևավորման գործում։

Վերնագրե՛ք ձեր գրած էսսեն։  

Հայոց գրերի ստեղծումը մեր պատմության կարևոր իրադարձություններից է։ Մեսրոպ Մաշտոցը, հայոց այբուբենը ստեղծելով, փոխեց կրթության ու մշակույթի զարգացումը։ Հայերի ինքնության պահպանման ամենակարևոր բաներից մեկը գրերն են։

Մաշտոցի ամենակարևոր պատմական առաքելությունն այն էր, որ նա ստեղծեց գրեր, որոնք միավորեցին ժողովրդին և օգնեցին ձևավորել ազգային ինքնություն։

Պատմական հատվածից տեսնում ենք, որ գրերի ստեղծվելուց հետո Հայաստանում զարգացավ կրթությունը, քանի որ բացվեցին դպրոցներ և ուսումնարաններ։ Հետևաբար, գրերը շատ մեծ դեր կատարեցին Հայաստանի կրթության զարգացման գործում, ինչի պատճառով հասկանում ենք, որ գրերը շատ մեծ դեր ունեն հայերի համար։ Գրերի կարևորությունը նաև տեսնում ենք Մուշեղ Գալշոյանի <<Մամփրե արքան>> ստեղծագործությունում։ Այնտեղ տարեց մարդը, որը պատմական պատճառներով կարդալ և գրել չգիտեր, մեծ ցանկություն ուներ գրերը սովորելը, չնայած նրան, որ նա ծեր է, և նրա տարիքում մարդիկ առանձնապես սովորելու ցանկություն չեն ունենում։ Պատմությունը ուսումնասիրելիս տեսնում ենք, որ երբ ինչ-որ պետություն գրավում է մեկ ուրիշին, այդ պետությունը ամեն ձև փորձում է տարածել իր լեզուն այդ գրաված երկրում, քանի որ նրանք ավելի մեծ կախվածություն կունենային այդ երկրից, ում լեզվով, որ խոսում և կարդում են։ Այսքանը ցույց է տալիս, որ Մաշտոցի ստեղծած գրերը մեծ դեր ունեն հայերի ինքնության և կրթության պահպանման գործում։ Եթե հայոց այբուբենը չլիներ, մենք ավելի շատ կախված կլինեինք մեկ այլ պետությունից և չէինք ունենա պետականություն։

Այսպսիով, Մաշտոցի գրերը հայերի ինքնությունը և անկախությունը պահպանելու ամենակարևոր բաներից մեկն։ Այն ապահովեց մեզ կրթություն և ոչ այդքան մեծ կախվածություն այլ երկրներից։

Ռուսաց լեզու

Ф.Достоевский. Мальчик у Христа на елке

Рассказ (читать онлайн)

Вопросы:

  1. Опишите условия жизни мальчика. Какую роль в его трагедии играет равнодушие большого города?

Жизнь мальчика проходит в холодном, сыром подвале, где он остаётся один среди бедности, болезни и голода. Его мать умирает, а вокруг нет ни одного человека, который мог бы помочь или хотя бы заметить его беду. Большой город, полный огней и праздника, оказывается к мальчику полностью равнодушным: прохожие спешат по своим делам, блюститель порядка отворачивается, дамы прогоняют его. Это равнодушие и становится главной причиной трагедии — среди толпы людей не находится никого, кто проявил бы человеческое участие. Город с его блеском и шумом словно «не видит» маленькую жизнь, гаснущую прямо у него под ногами.

2. Какова функция образов, которые мальчик видит на улице: нарядная ёлка в доме, дамы, прохожие? Почему он их видит, но не может стать их частью?

Картины, которые мальчик видит на улице — нарядные ёлки, богатые дети, сытные дамы, сияющие витрины — показывают пропасть между двумя мирами: миром праздника и миром нищеты. Мальчик смотрит на этот праздник сквозь стекло: он видит красоту, но не может к ней прикоснуться. Стекло становится символом непреодолимой границы между бедным ребёнком и обществом, которое не принимает его. Он чужой в этом сияющем мире, и хотя он тянется к теплу, добру и еде, ему не дают войти — потому что он «портит» праздник. Эти образы подчёркивают контраст: чем ярче вокруг роскошь, тем острее ощущается его одиночество и безысходность.

3. Почему мальчик, замерзая, сначала видит свою мать, а затем — Ёлку Христа? Что символизируют эти видения?

Умирая от холода, мальчик сначала видит свою мать — единственного близкого человека, источник тепла и любви в его короткой жизни. Её образ приходит к нему как последнее, что связывает его с землёй. А затем он видит Ёлку Христа — небесный мир, куда принимают всех обездоленных детей, которым не нашлось места на земле. Эта ёлка символизирует Божью справедливость, утешение и милосердие — то, чего мальчик так и не дождался в реальности. Его видения — это путь от земного страдания к небесной радости, от одиночества к принятию, от холода к вечному теплу.

4. В чём заключается критика «сытого» и «праздничного» общества, которую Достоевский вкладывает в рассказ?

Достоевский резко критикует общество, которое живёт в довольстве и празднике, но остаётся глухим к чужой боли. Богатые люди заняты своими развлечениями, а бедные умирают у них под окнами. Праздничное настроение и яркие ёлки скрывают глубокую моральную боль общества — его нечувствительность и эгоизм. Писатель показывает, что за блеском рождественских огней скрывается жестокость: никто не хочет замечать того, кто «портит вид». Таким образом, рассказ становится обвинением обществу, которое привыкло жить комфортно и спокойно, даже когда рядом страдают дети.

5. Какова главная авторская мысль? Что Достоевский хотел сказать читателю этим рассказом?

Главная мысль рассказа — о необходимости милосердия и любви. Достоевский хочет показать читателю, что трагедия мальчика случилась не из-за голода или мороза, а из-за человеческого равнодушия. Он напоминает, что каждый человек ответственен за того, кто оказался слабее и беднее. Рассказ заставляет задуматься: сколько «мальчиков» мы не замечаем в своей жизни? Достоевский верит, что истинное христианство — не в ярких ёлках, а в сострадании. Его рассказ — призыв к человеческому сердцу: будьте внимательнее, иначе ваш праздник будет построен на чьей-то боли.

Сопоставление (Дополнительно)

  1. Сравните образ и судьбу мальчика с образом Девочки со спичками Андерсена. В чём сходство их социального положения и финала?

Сходство социального положения:
Оба героя живут в очень тяжёлых условиях: вокруг бедность, холод, голод и одиночество. Они не получают нужной заботы от взрослых и остаются без поддержки.

Сходство финала:
Обе истории заканчиваются смертью детей. Но после смерти они находят утешение: девочка — рядом с бабушкой, мальчик — рядом с матерью и Рождественской Ёлкой Христа.

  1. Чем «Мальчик у Христа на ёлке» отличается от традиционных, «счастливых» рождественских рассказов (например, О. Генри)?

В этом расказе нет материального чуда или награды — радость бывает только духовная. Писатель показывает настоящую бедность, страдания и несправедливость, а не праздничное веселье. Рассказ сосредоточен на чувствах ребёнка и духовной теме, поэтому счастливого, «рождественского» финала в привычном смысле нет.