День: 23 ноября 2025

Բջջի բաժամումը՝միթոզ  , քրոմոսոմի կառուցվածքը:Էջ35-37:
Լրացուցիչ աշխատանք
Պատասխանել հարցերին

1․Ինչու է կարևոր, որ միտոզի ժամանակ քրոմոսոմները ճշգրիտ բաժանվեն երկու դուստր բջիջների միջև?(Ինչ հետևանքներ կարող են լինել սխալ բաժանման դեպքում?)

Քանի որ յուրաքանչյուր դուստր բջիջ պետք է ստանա անգամայն նույն թվով և նույն տեղեկությամբ քրոմոսոմներ, ինչ մայր բջիջը։
Եթե բաժանումը սխալ է տեղի ունենում, կարող են լինել հետևյալ խնդիրները․
Որոշ դեպքերում կարող է հանգեցնել ուռուցքային (կտորային) բջիջների առաջացման։
Բջիջը կարող է ստանալ ավել կամ պակաս քրոմոսոմներ
Կարող են առաջանալ գենետիկ խանգարումներ,
Բջիջները կարող են մահանալ կամ աննորմալ գործել,

2․Միտոզի ո՞ր փուլում են քրոմոսոմները դասավորվում բջջի միջին հարթությունում և ինչու է դա անհրաժեշտ։

Դրանք դասավորվում են մետաֆազում։
Դա անհրաժեշտ է, որպեսզի միկրոխողովակները կարողանան հավասար քաշել քրոմատիդները երկու կողմ, և արդյունքում երկու դուստր բջիջները ստանան ճշգրիտ ու հավասար գենետիկ նյութ։

3․Ի՞նչ դեր ունեն ցենտրիոլները (կամ ցենտրոզոմները) միտոզի ընթացքում։

Ցենտրոզոմները, կազմում են կտրվածքային հյուրընկալող հյուսվածք, ուղորդում են միկրոխողովակները, ապահովում են, որ քրոմոսոմները ճիշտ կողմ քաշվեն և բաժանվեն հավասար։

4․Ինչ տարբերություն կա պրոֆազի և տելոֆազի միջև՝ ինչպես են փոխվում քրոմոսոմները այդ փուլերում։

Պրոֆազում քրոմոսոմները սկսում են միշտանալ, խտանալ և դառնում են հաստ ու տեսանելի՝ պատրաստվելով բաժանման գործընթացին։ Այդ փուլում միջուկաթաղանթը քանդվում է, որպեսզի քրոմոսոմները կարողանան ազատ շարժվել։ Իսկ տելոֆազում ամեն ինչ հակառակն է՝ արդեն բաժանված քրոմոսոմները հասնում են բջջի երկու ծայրերն ու սկսում են ապամատչել, դառնալ բարակ թելիկներ, և նրանց շուրջը նորից ձևավորվում է միջուկաթաղանթ։ Այսպիսով՝ պրոֆազը փուլ է, որտեղ քրոմոսոմները «արթնանում ու խտանում են», իսկ տելոֆազը փուլ է, որտեղ դրանք «թուլանում ու վերադառնում են իրենց նախնական վիճակին»։

5․Ինչո՞ւ է միտոզը համարվում բազմաբջիջ օրգանիզմների աճի և վերականգնման հիմքը։

Քանի որ միտոզի միջոցով, օրգանիզմը ստեղծում է նոր բջիջներ, փոխարինում է մահացած կամ վնասված բջիջները, ապահովում է մարմնի աճը, քանի որ բջիջների քանակը ավելանում է, ապահովում է վերքերի բուժումը, հյուսվածքների վերականգնումը։

Բառերը միայն ձայներ չեն, դրանք նաև ունեն իրենց <<հոտն ու համը>>։ Երբ մենք խոսում ենք, մենք ուղղակի ձայներ չենք հանում, մենք մի աշխարհ ենք նկարում բառերով։ Ամեն մի բառը իր փոքրիկ հոտն ու համը ունի, բայց երբ իրար ենք միացնում ստանում ենք մի գեղեցիկ բան։ Սա կարող է նմանվել համեմունքներին և ուտեստին։ Ամեն համեմունք իր հոտն ու համը ունի, և միգուցե ոչ լավը, բայց դրանք ճիշտ համադրելով ստանում ենք համեղ ուտեստ։ Բայց արդյոք, բառերը ունեն իրենց <<համն ու հոտը>>։

Իհարկե ոչ, քանի որ դրանք ֆիզիկապես գոյություն առարկաներ չեն, բայց նրանք այնպիսի զգացողություններ են փոխանցում, որ կարող ես ասել՝ բառերը ունեն իրենց <<համն ու հոտը>>։ Ամեն բառը ունի իր համն ու հոտը։ Բառեր կան, որոնք ջերմություն են տալիս, բառեր կան, որոնք տխրություն են տալիս, նոստալգիա և այլն։ Բայց տարբեր մարդկանց համար բառերի համն ու հոտը կարող է տարբերվել։ Մեկին կարող է ջերմություն տալ <<ամառ>> բառը, մյուսին <<շոգը>>։ Կարող է հիմարություն թվալ, բայց <<ձմեռ>> և <<Նոր Տարի>> բառերը ինձ ջերմություն են տալիս։ Այս բառերը կապված են ցուրտ ձմեռվա հետ, բայց ես այդ բառերը լսելիս զգում եմ ոչ թե այդ ցուրտը, այլ այն ջերմությունը, որը ստանում եմ ներքուստ ձմեռվա կամ Նոր Տարվա ընթացքում։ Տխուր զգացողություն առաջացնող բառերը կարծես <<կծու>> լինի՝ երբեք հաճելի չի դրանք արտասանել և ամեն անգամ արտասանելիս լեզվիտ մեջ կարծես կծու բիբար լինի։ Այդ բառերն են՝ <<վեճ>>, <<հիասթափություն>>, <<տխրություն>>, <<մենակություն>> և այլն։ Գրեթե ոչ մեկի համար էլ այս բառերը արտասանելը հաճույք չի պատճառում։ Հաճույք է պատճառում միայն նրանց, ովքեր սիրում են <<կծու>> բաներ։ Ուրախ բառերը այն բառերն են, որոնք արտասանելիս հաճույք ես ստանում, կարծես ինչ-որ <<քաղցր>> բան լինի բերանիդ մեջ։ Այդ բառերն են՝ <<ուրախություն>>, <<ընտանիք>>, <<ընկերներ>>, <<ժպիտ>> և այլն։ Այս բառերը ուրախություն չեն պատճառում այն մադկանց, ովքեր <<քաղցր>> բաներ չեն սիրում։

Այսպիսով, բառերը ուղղակի ձայներ չէն, նրանք արտահայտում են զգացմունքներ, համեր և հոտեր։ Բառերը մեր կյանքի անբաժան մասն են, կապ չունի նրանք ջերմություն են տալիս թե տխրություն։ Բառերը հիշողություններ են բերում։ Եթե բառերը ճիշտ օգտագործես, կարող ես ինչ-որ մեկի ամբողջ օրը ավելի <<բուրավետ>> և <<համեղ>> դարձնես։