День: 30 октября 2024

Առաջադրանք 2

«Համաշխարհային պատմություն»/էջ 11-12-ը պատմել, էջ 13-ի հարցերը գրավոր/

1498 թ. ո՞վ և ծովային ի՞նչ ուղի հայտնագործեց:
1498 թվականին Վասկո դա Գաման բացահայտեց ծովային ուղին դեպի Հնդկաստան, շրջանցելով Աֆրիկայի հարավային ափը: Նրա արշավանքը բացեց ուղին Եվրոպայից դեպի Ասիա առևտրի համար, ինչը մեծ ազդեցություն ունեցավ միջազգային առևտրի և Պորտուգալիայի կայսրության վրա:
Ի՞նչ անուն տվեց տեղաբնիկներին Կոլումբոսը, ինչո՞ւ:
Քրիստափոր Կոլումբոսը տեղաբնիկներին անվանեց «հնդկացիներ», քանի որ նա սխալմամբ կարծում էր, որ հասել է Հնդկաստան՝ Ասիայի արևելյան ափերին։
Ո՞ւմ անունով կոչվեց նոր աշխարհամասը և ինչո՞ւ։
Նոր աշխարհամասը կոչվեց Ամերիգո Վեսպուչիի անունով։ Վեսպուչին իտալացի ծովագնաց էր, ով առաջիններից մեկն էր, որ առաջարկեց, որ Կոլումբոսի հայտնաբերած տարածքները նոր աշխարհամաս են, այլ ոչ թե Ասիայի մաս. Նրա անունով կոչվեց Ամերիկա՝ ի պատիվ նրա ներդրումների և հայտնագործությունների.
Ո՞վ էր Վասկո դա Գաման և ինչո՞վ է աչքի ընկել։
Վասկո դա Գաման պորտուգալացի ծովագնաց էր, ով առաջին եվրոպացին էր, որ Աֆրիկայի հարավային հրվանդանը շրջանցելով հասավ Հնդկաստան։ Նա իր առաջին նավարկությունը կատարեց 1497-1499 թվականներին, բացելով Եվրոպայից Հնդկաստան տանող ծովային ճանապարհը. Դա Գամայի ճանապարհորդությունը մեծ նշանակություն ունեցավ, քանի որ այն նպաստեց համեմունքների առևտրի զարգացմանը և Եվրոպայի ու Ասիայի միջև առևտրային կապերի հաստատմանը։
Ո՞վ էր գլխավորում շուրջերկրյա առաջին ճանապարհորդությունը:
Առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը գլխավորում էր պորտուգալացի ծովագնաց Ֆեռնան Մագելանը, որը սկսվեց 1519 թվականին. Ցավոք, Մագելանը սպանվեց Ֆիլիպիններում, և արշավախումբը ավարտեց իսպանացի ծովագնաց Խուան Սեբաստիան Էլկանոն 1522 թվականին.
Փորձի՛ր բացատրել «Նոր աշխարհ» հասկացությունը։
«Նոր աշխարհ» հասկացությունը վերաբերում է Ամերիկային, որը եվրոպացիները հայտնաբերեցին 15-րդ դարի վերջին և 16-րդ դարի սկզբին։ Այս տերմինը օգտագործվում էր, որպեսզի տարբերակեն նոր հայտնաբերված տարածքները Հին աշխարհից՝ Եվրոպայից, Ասիայից և Աֆրիկայից.
Ամերիկան անվանվեց «Նոր աշխարհ», քանի որ այն նոր էր եվրոպացիների համար, ովքեր մինչ այդ ծանոթ էին միայն Հին աշխարհի աշխարհագրությանը. Այս տերմինը առաջիններից մեկը օգտագործել է իտալացի ծովագնաց Ամերիգո Վեսպուչին, ով առաջարկեց, որ Կոլումբոսի հայտնաբերած տարածքները նոր աշխարհամաս են.
Ո՞ր ժամանահատվածն է ընդգրկում Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների դարաշրջանը։
Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների դարաշրջանը ընդգրկում է 15-րդ դարի սկզբից մինչև 17-րդ դարի վերջը. Այս ժամանակահատվածում եվրոպացիները կատարեցին բազմաթիվ ծովային և ցամաքային ճանապարհորդություններ, որոնք նպաստեցին նոր տարածքների հայտնաբերմանը և գլոբալացման սկիզբին.

Կատարել  ուսումնասիրություններ.

1. Քրիստափոր Կոլումբոս
2. Ամերիգո Վեսպուչի
3. Ֆեռնան Մագելան
4. Վասկո դա Գամա

Քրիստափոր Կոլումբոս

Քրիստափոր Կոլումբոսը իտալացի ծովագնաց էր, ով չորս ճանապարհորդություն կատարեց Ատլանտյան օվկիանոսով Իսպանիայի Կաթոլիկ միապետների հովանու ներքո։ Նա առաջին եվրոպացին էր, ով հասավ Կարիբյան ավազան, Կենտրոնական Ամերիկա և Հարավային Ամերիկա՝ սկիզբ դնելով Ամերիկայի գաղութացմանը. Չնայած Կոլումբոսը կարծում էր, որ հայտնաբերել է ճանապարհ դեպի Հնդկաստան, նրա հայտնագործությունները հիմք հանդիսացան Ամերիկայի նվաճմանը և բնակեցմանը եվրոպացիների կողմից.

Ամերիգո Վեսպուչի

Ամերիգո Վեսպուչին ֆլորենտացի ծովագնաց էր, ով առաջիններից մեկն էր, որ առաջարկեց, որ Կոլումբոսի հայտնաբերած տարածքները նոր աշխարհամաս են, այլ ոչ թե Ասիայի մաս։ Նրա անունով կոչվեց Ամերիկա՝ ի պատիվ նրա ներդրումների և հայտնագործությունների. Վեսպուչին մասնակցել է մի քանի նավարկությունների դեպի Հարավային Ամերիկայի հյուսիսային ափերը և իր նամակներում նկարագրել է նոր հայտնաբերված տարածքները, որոնք մեծ ժողովրդականություն էին վայելում Եվրոպայում.

Ֆեռնան Մագելան

Ֆեռնան Մագելանը պորտուգալացի ծովագնաց էր, ով ղեկավարեց առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը։ Նրա արշավախումբը սկսվեց 1519 թվականին և ավարտվեց 1522 թվականին, չնայած Մագելանը սպանվեց Ֆիլիպիններում։ Նրա նավարկությունը ապացուցեց Երկրի գնդաձևությունը և Համաշխարհային օվկիանոսի առկայությունը. Մագելանի նեղուցը, որը նա հայտնագործեց, կոչվեց նրա անունով.

Վասկո դա Գամա

Վասկո դա Գաման պորտուգալացի ծովագնաց էր, ով առաջին եվրոպացին էր, որ Աֆրիկայի հարավային հրվանդանը շրջանցելով հասավ Հնդկաստան։ Նա իր առաջին նավարկությունը կատարեց 1497-1499 թվականներին, բացելով Եվրոպայից Հնդկաստան տանող ծովային ճանապարհը. Դա Գամայի ճանապարհորդությունը մեծ նշանակություն ունեցավ, քանի որ այն նպաստեց համեմունքների առևտրի զարգացմանը և Եվրոպայի ու Ասիայի միջև առևտրային կապերի հաստատմանը.

1. Առանձնացրո՛ւ անհասկանալի բառերը, բացատրի՛ր բառարանի օգնությամբ։ 

2.  Գրի՛ի քո կարծիքը այս հատվածի վերաբերյալ՝  Սկսնակների գլուխը տեղը-տեղին մտցնում են, որ չի կարելի ռինգից դուրս և առանց ձեռնոցի որևէ մեկին դիպչել: Էնտեղ, ուր սովորական մարդը հակահարված կտար` բոքսով զբաղվողը պարտավոր է ներողություն խնդրել ու նահանջել: Միայն քեզ հավասարի հանդեպ կարող ես ուժ կիրառել:

Այս հատվածով ստեղծագործը ուզում էր ասել, որ դուք զբաղվելով ինչ-որ արվեստով թույլատրվույուն չեք ստանում այդ արվեստը օգտագործել սովորական մարդկանց դեմ: Ես ինքս գնում եմ կառատեյի, մեզ մոտ այս կանոնը այդքան խիստ չէ, բայց էլի աշխատում ենք հետևել: Եթե ես կռիվ անեմ և իմ մարզիչը իմանա այդ մասին դժվար նա ուրախանա: Իհարկե, ես և այլ պարապողները գնում ենք մեզ պաշտպանել սովորելու, բայց դա պետք է օգտագործել շատ ծայրահեղ իրավիճակներում ինչի հետ ես ինքս համաձայն եմ:

3.  Ու էդ ջրհորի հատակում ես մարտի եմ բռնվել ստվերի հետ: Ես միայնակ եմ, թեև բոլորովին տխուր չեմ: «Միայնություն» ասելով մենք բոլորովին չենք պատկերացնում, որ կան իրարից շատ տարբեր միայնություններ: 

Ի՞նչ է միայնությունը, ներկայացրո՛ւ քո պատկերացումները։ 

Միայնությունը մեկ իմաստով չենք կարող բացատրել: Միայնություն կարող է նշանակել, որ դու ուղղակի մեկ օր ոչ մեկի հետ չես խոսել, միայնությունը կարող է նշանակել, որ դու ընկեր չունես, չես շփվում ոչ մեկի հետ: Միայնությունը նույնիսկ կարող է որպես զգացողություն հանդես գալ՝ այսինքն մարդը կարող է միայնությունը զգալ: Ավելին ասեմ, միայնությունը կարող է զգալ մեծ քաղաքում ապրող մարդը, որը ունի մեծ ընտանիք և ընկերներ: Նա զգում է մենակություն, որովհետև նա չի կարող կիսել իր մտքերը ինչ-որ մեկի հետ:

4. Գրի՛ր քո կարծիքը Օձավայի և Աոկիի վեճի վերաբերյալ։ 

Օձավան և Աոկին իրար շուտվանից ատում եին, դրա համար Աոկին պատճառ գտնելով միանգամից սկսեց ծաղրել Օձավային, Օձավան էլ չդիմանալով նեռվերին հարվածեց: Ես Օձավայի կողմից եմ, որովհետև ես գիտեմ Աոկիի պես մարդկանց և ես ուղղակի երազում եմ նրանց հարվածել, բայց պատճառ չեմ գտնում: Ես այդ կռվում լինելով Օձավայի տեղը նույնպես կհարվածեյի, բայց ոչ սկզբում: Կռիվը կհասներ լուրջ բաների և ինչ-որ մեկը պարտավոր էր խփել և ես բնականաբար այդպես ատելով մարդուն կհարվածեյի, ինչքան էլ ինձ սովորեցն էին, որ թույլերին չի կարելի հարվածել:

1. Պարզի՛ր, թե քերականական ո՛ր հատկանիշի  հիման վրա է կազմվել յուրաքանչյուր խումբը (խմբի բոլոր բաոերն ի՞նչ ընդհանուր հատկանիշ ունեն):

Ա. Ուրարտու, Արա Գեղեցիկ, Արագած, Արգիշտի, Նեղոս, Վահան Տերյան, «Անուշ», Ռուսաստանի Դաշնություն:-Հատուկ անուն

Բ. Մանկություն, միամտություն, ուրախություն, սուգ, վիշտ, ահ, հնարավորություն:-Վերացական գոյական

Գ. Հայր, մայր, մարդ, կին, ընկեր, եղբայր, հոգեբան, ուսանողուհի, դերասանուհի, անձնավորություն:-Անձնանիշ

2. Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրու և բացատրի՛ր օրինաչափությունը:

Ա Ուժ, տարր, ծով, նավ, կույտ, բերդ, շենք:

Ուժեր, տարրեր, ծովեր, նավեր, կույտեր, բերդեր, շենքեր:

Բ. ճանապարհ, գաղտնիք, հրաշք, մեքենա, շրջան, շինություն, նավահանգիստ:

Ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ:

Գ. Գառ, դուռ, մատ, մուկ, թոռ, ձուկ, լեռ, բեռ:

Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ:

Դ. Աստղ, արկղ, վագր, անգղ, սանր:

Աստղեր, արկղեր, վագրեր, անգղեր, սանրեր

Ե. Ծովածոց, սուզանավ, դաշտավայր, շնագայլ, հեռագիր, լրագիր:

Ծովածոցեր, սուզանավեր, դաշտավայրեր, շնագայլեր, հեռագրեր, լրագրեր:

Զ. Քարտաշ, գրագիր, լեռնագործ, բեռնակիր:

Քարտաշներ, գրագիրներ, լեռնագործներ, բեռնակիրներ:

է. Մարդ, կին:

Մարդիկ, կանայք:

3. Բացատրի´ր, թե ինչի՛ հիման վրա են խմբավորված գոյականները:

Ա. Երեխա, կատակ, ընկեր, դաշտ, այգի, ուղղություն:           
Բ. Երեխայի(ն), կատակից, ընկերոջ(ը), դաշտով, այգում, ուղղությամբ:

 Ա-ում ուղղական ձևերն են, իսկ Բ-ում՝ հոլովված։

4. Տրված բառերի սեռական հոլովը կազմի՛ր, ընդգծի՛ր վերջավորությունները և բացատրի´ր Ա  և Բ խմբերի բառերի սեռական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա Պատուհան, մարդ, գարուն, գիշեր, կին:
Պատուհանի, մարդու, գարնան, գիշերվա, կնոջ:
Բ. Տուն, շուն, գեղեցկություն, հայր, մայր, եղբայր:
Տան, շան, գեղեցկության, հոր, մոր, եղբոր:

5. Տրված բառերի բացառական հոլովը կազմի՛ր, դրանց վերջավորություններն ընդգծի՛ր և բացատրի՛ր Ա և Բ խմբերի բառերի բացառական հոլովաձևերի տարբերությունը:

Ա. Ամպ, սառույց, տանտիկին, ձմեռ, ամիս, րոպե:

Ամպից, սառույցից, տանտիկնոջից, ձմեռվանից, ամսվանից, րոպեից:

Բ. Բալենի, մարդ, ամուսին, ընկերուհի, գինի:

բալենուց, մարդուց, ամուսնուց, ընկերուհուց, գինուց:

Ա-ում ավելանում է ից, իսկ Բ-ում՝ ուց: