День: 7 октября 2024

Առաջադրանք 1

Հայոց պատմություն/էջ 30-33 պատմել, էջ 34-ը գրավոր/

Մլեհ-Մլեհը Թորրոս երկրորդի եղբայրն էր և Կիլիկայի թագավորը:
Սիս-Սիսը քաղաք էր, որը ուներ լավ աշխարհագրական դիրք:
Լևոն 1 Մեծագործ-Նրա անունն է Գրիգոր 6 Ապիրատ: Եղել է ամենայն հայոց կաթողիկոս:
Ֆրիդրիխ Շիկամորուս-Նա եղել Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսրը:
Սալահ ադ-Դին-Նա եղել է Սիրիայի և Եգիպտոսի սուլթանը:
Նուր ադ-Դին-Հալեպի մահմեդական տիրակալ, որը դաշինք էր կազմել Մլեհի հետ:
Լևոն 2 իշխան-Նա եղել է կիլիկայի թագավորության իշխան:

ա.Կիլիկիան էլ չեր գտնվում Բյուզանդիայի կառավարման տակ: Մլեհը ամրացրեց Կիլիկիան արտաքին ներխուժումներից, ինչպես նաև ճանապարհ հարթեց քաղաքական ու տարածքային աճի համար:
բ.Կիլիկիան գրավեց Անտիոքը:
գ.Նա Ֆրիդրիխ Շիկամորուսին, որը եղել խաչակրած արվանքների առաջնորդներից մեկը, ասաց որ կոգնի նրանց արշավանքների ժամանակ բայց նա պետք է իրեն հռչակի Կիլիկայի թագավոր: Բայց Ֆրիդրիխ Շիկամորուսը խեղդվեց, և դրանից հետո Լևոնին ուզում էին ձեռբակալել, բայց այնպես ստացվեց , որ նա ձեռբակալեց ոչ թե իրեն:

1.
2.Նա որոշեց միոավորել Անտիոքը:
3.Նա մտածում էր, որ եթե նա գրավի Անտիոքը, նա կկարողանա վերամիավորել ամբողջ թագավորությունը:

Մլեհի և Նուր ադ-Դինի դաշինքը կարճաժամկետ օգուտներ բերեց Կիլիկյան Հայաստանին՝ թույլ տալով Մլեհին ընդլայնել իր տարածքը՝ գրավելով Ադանան, Մսիսը և Տարսոնը: Սակայն դաշինքը խնդրահարույց էր երկարաժամկետ առումով, քանի որ Մլեհը կախված էր մահմեդական դաշնակցից, իսկ Նուր ադ-Դինը նրան օգտագործում էր քրիստոնյաների դեմ:

Մլեհը կարող էր հակաճառել, որ իր նպատակը հայոց շահերը պաշտպանելն էր, իսկ դաշինքը ժամանակավոր քայլ էր: Եթե ես լինեի Մլեհի փոխարեն, կփորձեի խուսափել մահմեդականների հետ դաշինքից և կենտրոնանալ ավելի երկարաժամկետ լուծումների վրա՝ քրիստոնյա ուժերի հետ համագործակցելով կամ ներքին ուժերի ամրապնդմամբ:

Նկարագրել Կիլիկիայի աշխարհագրական դիրքը , բնակլիմայական պայմանների առավելությունները:

Կիլիկիան գտնվում էր բարձր լեռնաշղթաների ներքո։ Այաս և Կոռիկոս նավահագիստների շնորհիվ առևտրական կապեր ուներ տարբեր երկրերի հետ։ Նաև ուներ մուտք դեպի Միջերկրական ծով։ Ուներ մեղմ կլիմա, որի շնորհիվ առատ բերք էր ստանում։

Բնութագրել 11-րդ դարի վերջին Կիլիկիայի բնակչության էթնիկ կազմը, քաղաքական իրադրությունը:

Բյուզանյդիայի վարած քաղաքականության պատճառաով 11-րդ դարում Մեծ Հայքում սկսվեց մեծ թվերով հայերի արտագաղթ, որոնցից շատերը գալիս էին Կիլիկիա։ Այս գաղթը ավելի շարունակվեց, երբ սելջուկ – թուրքերը արշավանք կատարեցին դեպի Մեծ Հայք։ Կիլիկիա տեղափողվում էին ոչ միայն ժողովորդը, այլ նաև թագավորներն ու իշխանները։

Ներկայացնել Ռուբինյան իշխանության կազմավորման , ընթացքը, արդյունքները:

1080թ հայ իշխան Ռուբենը լեռնային Կիլիկիայում հիմնադրեց հայկական նոր իշխանություն, որը նրա զնունով կոչվեց Ռուբինյան: Նա ապստամբություն բարձացրեց Բյուզանդիայի դեմ և կարճ ժամանակահատվածում բյուզանդացիներից ազատագրվհց Լեռնային Կիլիկիայի մի մասը: Ռուբեն 1-ին հաջորդեց նրա որդի Կոստանդինը, նա ազատեց Լեռնային Կիլիկիայի նշանավոր Վահկա բերդը և դարձրեց իշխանության կենտրոն:

Բնութագրել Ռուբինյան իշխաններ Թորոս Առաջինի, Լևոն Առաջինի, Թորոս Երկրորդի, Մլեհի քաղաքականությունը:

Թորոս Առաջինը խորամանկ էր, քանի որ օգտվելով այն բանից, որ մահմեդական պետությունների ուժերի մեծ մասը պայքրում էր խաչկիրների դեմ և հաղթանակ կրեց այդ կռվի ժամանակ։ Այստեղից կարելի է նաև ասել, որ շատ արի էր, քնի որ սելջուկ – թուրքերը այդ ժամանակներում ամենահզոր ցեղերից էին մոնղոլական ցեղերից հետո։

Լևոն Առաջինի օրոք Դաշնային Կիլիկիայի համար մղված պայքարը ավելի սրացավ, որը վկայում է իր համառության մասին։ Այս պայքարը հասավ այն նշանակետին, որին որ ուզում էր հասնել, մաքրել Դաշնային Կիլիկիան բյուզանդացիներից և խաչակրերից։ Բայց շուտով բյուզանդացիները նորրից գրավեցին Կիլիկիան՝ գերեվարերով Լեվոն Ա – ին և երկու ավագ որդիներին։

Թորոս Երկրորդը՝ Լևոն Ա – ի ավագ որդիներից մեկը, կարողացավ փաղչել գերությունից, և իր երկու կրտսեր եղբայրերի հետ միասին ջաղջախեց բյուզանդացիներին, սելջուկ թուրքերին և խաչկիրներին։

Մլեհը Թորոս երկրորդի փոքր եղբայրն է եղել, ով օգնել է նրան Կիլիլիան ազատագրելու գործում։

Լրացուցիչ աշխատանք (տանը)

1. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Ա. Հակ, անդր, արտ, համ, նախ, վեր, գեր, տար:

Բ. Կարծիք, դարձնել, գրել, գտնել, հարված, զգեստ, օրոք, դասել:

Հակադարձել, հակահարված, անդրադարձնել, արտագրել, արտազգեստ, համազգեստ, համակարծիք, համադաս, նախակարծիք, նախադաս, նախօրոք, վերադարձնել, վերնագրել, վերագտնել, վերնազգեստ, գերադասել, տարակարծիք, տարօրինակ

2. Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:

Ա Անդր, հակ, համ, ենթ, նախ, ներ, պար, վեր, տար, փոխ:

Բ. Կովկաս, (հ)արձակ, տարած, դարձ, դնել (դրել), կշիռ, մուծել, փակել, կանգնել, աշխարհ(իկ):

Անդրկովկաս, անդրադարձ, հակահարձակում, հակադարձ, հակադրել, հակակշիռ, համատարած, համադարձ, համակշիռ, ենթարձակ, ենթատարած, ենթադարձ, ենթադրել, ենթակշիռ, նախադարձ, նախադրել, ներատարծ, ներադարձ, տարատարած, փոխադարձ, փոխադրել:

3.  Տրված բաղադրյալ բառերից նոր բառեր կազմի՛ր` այլ արմատ կամ ածանց ավելացնելով:

ժառանգական — ժառանգականություն, տեխնիկական -գիտատեխնիկական: 

Մարդկային, ծայրահեղ, ստամոքսային, գիտակցություն, ակնաբույժ, մթնոլորտ, որոշում, ընդհատ, օրինաչափ, ձեռնարկ, մանրէ, փոխանակություն: 

Մարդկային- Անմարդկային 
ծայրահեղ- ծայրահեղություն 
ստամոքսային- ենթաստամոքսային 
գիտակցություն- ենթագիտակցություն 
ակնաբույժ- ակնաբույժարան 
մթնոլորտ- մթնոլորտային  
որոշում-  
ընդհատ- ընդհատել 
օրինաչափ- օրինաչափություն 
ձեռնարկ- ձեռնարկություն 
մանրէ- մանրէաբան 
փոխանակություն-

Урок 1.

Дети прибежали домой и, перебивая друг друга, стали рассказывать о своём открытии.

— Мама, мы нашли странный цветок!

— Он растёт за домом, около клёна с красными листьями.

— Мы не знаем его названия. Белое колёсико с жёлтой сердцевинкой. Он похож, наверное, на маленькое солнце с белыми лучами. Ты не знаешь, что это за цветок?

Приходили соседи, разглядывали таинственного новосёла. Одни говорили, что в природе появился новый вид. Другие не исключали, что цветок  — инопланетянин, семечко занесло на Землю потоком космических частиц. Третьи глубокомысленно молчали. Но никого цветок не оставил равнодушным.

И тогда вспомнили о бабушке. Бабушке было сто лет. Она жила в том далёком времени, о котором люди знают только по книгам. Бабушка долго смотрела на цветок, не веря своим глазам, и молчала. Потом сняла очки, словно они мешали ей рассмотреть удивительное растение, и дети заметили на глазах у бабушки слёзы.

— Это ромашка,  — тихо сказала бабушка, ставшая совсем грустной.

— (Ро-маш-ка,  — по слогам повторили дети.  — Мы никогда не слыхали про ромашку. Она из Африки или Австралии?

— Она из моего детства. Когда-то давно ромашек было очень много. Они покрывали поля, пригорки, росли в лесах и на берегах рек. Людям казалось, что выпал тёплый летний снег. Из ромашек плели венки. Когда я провожала дедушку на войну, то подарила ему ромашки. От детства до старости человеку светило маленькое солнце с белыми лучами. А потом ромашек становилось всё меньше. Эти цветы безжалостно срывали. Это делал каждый, кто проходил мимо.

— Зачем?  — четыре непонимающих глаза смотрели на бабушку, а она молчала, не зная, что ответить.

— Срывали, наверное, просто так.

Бабушка опустилась на траву и наклонилась к ромашке. Потом посмотрела на детей внимательно, и глаза её стали сухими:

— Мы виноваты перед вами, дети!

(По Ю. Яковлеву)

Вопросы к представленному тексту:

1.Как бабушка реагирует на цветок?

Она расстраивается.

2. Что дети узнали о ромашке от бабушки?

Что раньше их было много, и они их очень часто использовали.

3. Почему бабушка считает, что люди виноваты перед детьми?

Бабушка считает, что люди виноваты перед детьми так как они лишили детей красоты.

4. Какая роль бабушки в тексте и как её реакция влияет на детей?

Бабушка является связующим звеном между прошлым и настоящим, между поколениями. Её реакция на ромашку вызывает у детей любопытство и уважение к природным богатствам прошлого. Бабушкина грусть и рассказ о том, как люди не ценили красоту, заставляют детей задуматься о важности бережного отношения к природе.

5. Какое значение имеет ромашка в контексте всего текста?

Ромашка символизирует утраченные ценности и связь с природой. Это символ того, как небрежное отношение к окружающему миру может привести к утрате природного богатства. В тексте ромашка играет роль напоминания о простоте и красоте, которую люди когда-то не ценили.

6. Что вы думаете о том, что люди, проходя мимо, срывали ромашки? Как это может быть связано с современными проблемами окружающей среды?

Срыв ромашек символизирует безразличное отношение людей к природе. Люди действовали не задумываясь о последствиях, что привело к исчезновению этих цветов. Это можно соотнести с современными проблемами окружающей среды, такими как вырубка лесов, загрязнение водоемов и исчезновение видов. Неосознанные действия человека наносят ущерб экосистемам, что вредит не только природе, но и будущим поколениям.

7. Как, по вашему мнению, современные дети могут узнать о растениях и их значении так же, как и бабушка?

Современные дети могут узнать о растениях через обучение в школе, посещение природных парков, заповедников, ботанических садов. Также важную роль играют семейные традиции и рассказы старших поколений, как в этом тексте. Важно, чтобы дети не только получали теоретические знания, но и имели возможность лично наблюдать природу, участвовать в эколого-просветительских проектах, чтобы понимать важность сохранения окружающего мира.

Задания к представленному тексту:

1. Определите и запишите лексическое значение слова «венки» из предложения 26.

Венки это то что надевали на голову, их делали из ромашки.

1. Տրված բառերն արմատների միջոցով բացատրի՛ր:

ա) Սրահար, կայծակնահար, սիրահարվել, խոտհարք (գրաբար հարկանել նշանակում է 1. խփել, 2. ծեծել, 3. կտրել, կոտրել):
Սրահար- Սուր+ա+հար, սրով ստացած հարված

կայծակնահար-կայծակ+ա+հար, կայծակից ստացած հարված:

սիրահարվել-սեր+ա+հարվել, սերից հարված ստացած

խոտհարք-խոտ կտրելու տեղ
 բ) Կենսասեր, կենսախինդ, կենսաբան, կենսագրություն, կենսաաձև, կենսատու, կենսահորդ (կյանք բառի գրաբ. ձևերից մեկն է` կեանք — կեանս — կենս):

Կենսասեր-կյանք+ա+սեր, կյանքը սիրող

կենսախինդ-կյանքից ուրաշ

կենսաբան-կյանը ուսումնասիրող

կենսագրություն-մարդու կյանքի մասին

կենսաձև-ապրելու ձև

կենսատու-կյանք տվող

կենսահորդ-կյանք հորդող

2. Բաղադրյալ այնպիսի բառեր կազմի՛ր, որոնց սկզբում լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Դեղնակտուց-կտցահարել
կենսախինդ-խնդավառ
կենսագիր-գրապահարան
քինախնդիր-խնդրագիրք
ակնդետ-դիտողություն

3. Այնպիսի բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջում լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:

Բուսական-խոտաբույս
կատվազգի-վագռակատու
սուզանավ-ծովասույզ
սիրառատ-հայրենասեր
շինություն-բարձրաշեն

4. Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմիր:

Լվաց-լվացարան, եղել-եղելություն, առ-առևտուր, կաց-կացարան:

Քանի որ BD=DE=EC=BC:3, ապա DE=EC=18:3=6

Քանի որ AD||MN||BC, AM=MB ապա Թալեսի թեորեմով

Դասի հղում։

Այլ հղում՝  1․ 2․ 

Հարցեր

1. Բնութագրեք Հարավային Եվրոպայի աշխարհագրական դիրը, ինչպե՞ս է այն փոխվել ժամանակի ընթացքում:

Հարավային Եվրոպան ընդգրկում է Միջերկրական ծովի երկրները, ինչպիսինն են Իսպանիան, Իտալիան և Հունաստանը, ինչպես նաև Բալկանյան թերակղզին: Տարածքը միշտ եղել է կարևոր առևտրի և մշակույթի կենտրոն շնորհիվ ծովային կապերի:

1. Որո՞նք են Հարավային Եվրոպայի երկրների տնտեսոությունների զարգացած ճյուղերը:

Հարավային Եվրոպայի տնտեսության զարգացման ճյուղերն են՝ տեղնոլոգիաները, մեքենաշինությունները և այլն։

1. Ո՞ր կլիմայական գոտում է գտնվում, նշի՛ առանձնահատկությունները:

Հիմնականում Հարավային Եվրոպայում բավականին ցրտոտ կլիմա է։ Հիմնականում համեմատած ուրիշ երկրների հետ Եվրոպայում գալիս են շատ անձրևներ։

Առանձնահատկությունները ոչ շատ տաք ամառներ, մեղմ, խոնավ ձմեռներ։

4.Ի՞նչ գիտես   Վատիկանի մասին:

Վատիկանը աշխարհի ամենափոքր պետությունն է բնակչությամբ մոտ 800 մարդ: Այն գտնվում է Հռոմի կենտրոնում՝ Իտալիայում, և հանդիսանում է Կաթոլիկ եկեղեցու կենտրոնը և Հռոմի պապի նստավայրը։ Վատիկանը հիմնադրվել է 1929 թվականին Լատերանյան պայմանագրով՝ Իտալիայի և Կաթոլիկ եկեղեցու միջև, որպեսզի կարգավորվի հարաբերությունները: Այն կաթոլիկ աշխարհի հոգևոր կենտրոնն է, որտեղ գործում են բազմաթիվ միջազգային կրոնական կազմակերպություններ:

5.Պատմի՛ր  Հարավային Եվրոպայի բնակչության մասին:

Հարավային Եվրոպայի բնակչությունը բազմազան է և բաղկացած է տարբեր ազգերից ու մշակույթներից, ներառելով Իտալիան, Իսպանիան, Պորտուգալիան, Հունաստանը, ինչպես նաև Բալկանյան թերակղզու մի շարք երկրներ: Հարավային Եվրոպայում ապրում են իտալացիներ, իսպանացիներ, պորտուգալացիներ, հույներ, ալբանացիներ, սերբեր և այլ ազգեր, որոնք ունեն յուրահատուկ լեզուներ և մշակույթներ:

Դասարանական առաջադրանքներ՝  16-ա,գ,ե,է; 17-ա,գ,ե,է,թ; 18-ա,գ,ե,է,թ; 19-ա,գ,ե,է

Լրացուցիչ առաջադրանքներ՝ 16-բ,դ,զ,ը; 17-բ,դ,զ,ը; 18-բ,դ,զ,ը; 19-բ,դ,զ,ը

ա.√4=2

բ.√25=5

գ.√16=4

դ.-√1=-1

ե.√0.01=0.1

զ.√100=10

է.√10000=100

ը.√441=21

ա.√1²=1

բ.√7²=7

գ.√1.2²=1.2

դ.√0.1²=0.1

ե.√5²=5

զ.√9.8²=9.8

է.√14²=14

ը.√0²=0

թ.(-√5)²=5

ա.√4+11=2+11=13

բ.√81+7=9+7=16

գ.√1+1=1+1=2

դ.-√25 + 2=-5+2=-3

ե.-√100+(-√64)=-10+(-8)=-18

զ.√1+√4+√9=1+2+3=6

է.-4.5+√25=-4.5+5=0.5

ը.-√9+√9=-3+3=0

թ.-√7+√7=0

ա.√7*√7=√49=7
√8*√8=√64=8
7<8

բ.√0.07x√0.07=√0,0049=0,07
√0,7*√0,7=√0,049=0,7
0,07<0,7

գ.√23*√23=√529=23
√32*√32=√1024=32

դ.√41*√41=√1681=41
7<41

ե.√3*√3=√9=3
3>2

զ.√17*√17=√289=17
17>4.2

է.√2.57*√2.57=√6.6049=2.57
2.57>1.6

ը.√1.21*√1.21=√1,4641=1.21
1.21>1.1