Месяц: Сентябрь 2024

Fridge is very important for all of us I think. Not because I like eating, because without fridge there won’t be a place to save products for a long time. You may think;
-But how people used to keep in safe products, when there wasn’t electricity and fridge?
They used to keep their products in cellar, but fridge is useful, because you have to have another room to have cellar, but for fridge you don’t have to have a lot of space. I think we could live without fridge, but without it our life would be more difficult.

Who and when invented fridge?

In 1913, American Fred W. Wolf invented the first home electric refrigerator, which featured a refrigeration unit on top of an icebox. Mass production of domestic refrigerators began in 1918 when William C. Durant introduced the first home refrigerator with a self-contained compressor.

Արքիմեդը ծնվել է մ․թ․ա․ 287  թվականին Սիցիլիա կղզու Սիրակուզա նավահանգստային քաղաքում, այն ժամանակ Մեծ Հունաստանի ինքնակառավարվող գաղութ էր, տեղակայված Հարավային Իտալիայի ափի երկայնքով։ Արքիմեդը Հին Հունաստանի խոշորագույն գիտնականներից է: Նա իր կյանքը նվիրել է ֆիզիկայի և երկրաչափության ուսումնասիրությանը։ Արքիմեդը ստեղծել է նոր տիպի բազմաթիվ մեխանիզմներ: Արքիմեդը հարուստ քաղաքացի էր և Սիրակուզայի կառավարչի բարեկամը: Ըստ ավանդազրույցի՝ մի անգամ թագավորն իր մոտ է կանչել Արքիմեդին և հանձնարարել ստուգել՝ արդյո՞ք իր թագը մաքուր ոսկուց է պատրաստված: Արքիմեդին երկար ժամանակ չէր հաջողվում լուծել այդ խնդիրը, մինչև որ մի անգամ լողատաշտ մտնելիս նկատեց, որ որքան խորն է ինքը ընկղմվում ջրում, այնքան ավելի շատ է բարձրանում ջրի մակարդակը: Նա մերկ դուրս ցատկեց լողատաշտից՝ բղավելով «էվրիկա, էվրիկա» («գտա, գտա»): Այնուհետև նա լողատաշտի մեջ ընկղմեց թագը և դուրս մղված ջրի զանգվածով հաշվեց դրա ծավալը: Ապա լողատաշտի մեջ ընկղմեց թագի քաշով մաքուր ոսկու ձուլակտորը: Տեսնելով, որ երկրորդ դեպքում ջուրն ավելի քիչ բարձրացավ, Արքիմեդը հասկացավ, որ թագը մաքուր ոսկուց չէ, և խարդախ ոսկերիչը մահապատժի ենթարկվեց: Արքիմեդն ուսումնասիրել է նաև լծակների գործողության օրենքները: Այդ առիթով հայտնի է նրա հետևյալ ասացվածքը. «Տվեք ինձ հենման կետ, և ես կտեղաշարժեմ Երկիրը…»: Գիտնականին վերագրվող ամենահայտնի գյուտերից է Արքիմեդի պտուտակը, որն օգտագործվում էր ոռոգման նպատակով ջուր բարձրացնելու համար: Սակայն իրականում այդ պտուտակը Արքիմեդից շատ առաջ հայտնագործել էին հին եգիպտացիները: Իր հայրենի քաղաք Սիրակուզան հռոմեացիների ներխուժումից պաշտպանելու համար Արքիմեդն ստեղծեց ռազմական զարմանահրաշ մեքենաներ, որոնք ջրասույզ էին անում, կամ տաշեղների վերածում թշնամու նավերը, ոչնչացնում ռազմիկներին: Դրանց մեջ կային նաև հսկա հայելիներ, որոնք արևի ճառագայթները կիզակետում էին թշնամու նավերի վրա և այրում դրանք: Երբ հռոմեացիներին, այնուհանդերձ, հաջողվեց գրավել Սիրակուզան, գիտնականի տուն ներխուժած ռազմիկը տեսավ ավազով լի արկղի վրա խոնարհված ծերունուն, որ երկրաչափական պատկերներ էր գծում:

– Չդիպչես իմ գծագրերին,– գոչեց Արքիմեդը:

Պատասխանի փոխարեն հռոմեացի ռազմիկը թափահարեց սուրը, և մեծ գիտնականն ընկավ ավազին՝ իր արյամբ ցողելով գծագրերը:

Քննարկվող հարցեր․

1․Ո՞րն է հեղուկում արքիմեդյան ուժի առաջացման պատճառը

Հեղուկում արքիմեդյան ուժի հիմնական պատճառը կատարավում է այն ժամանակ, երբ մենք հեղուկի մեջ գցում կամ մտցնում ենք մարմին․

2․Ի՞նչ մեծություններից է կախված արքիմեդյան ուժը

Արքիմեդյան ուժը կախված է՝ հեղուկի խտությունից ρ, մարմնի ծավալից v․

3․Ձևակերպել Արքիմեդի օրենքը

Հեղուկն իր մեջ ընղկմված մարմնի վրա ազդում է ուղղաձիգ դեպի վեր ուղղված ուժով որը հավասար է մարմնի արտամղած հեղուկի կշռին․

F_Ա=ρ.v.g

4․Ո՞ր դեպքում է մարմինը՝ա․խորասուզվում հեղուկում,բ․լողում նրա ներսում․գ․լողում նրա մակերևույթին։

ա․ մարմնի խորասուզվում է հեղուկի մեջ երբ մարմնի խտությունը ավելի մեծ է հեղուկի խտությունից․ Օրինակ՝ եթե ալյումինե մարմինը գցեն ջրի մեջ մարմինը կիջնի ներքև(Ալյումինի խտություն=2700, ջրի խտություն=1000 2700>1000)

բ․ մարմինը կլողա հեղուկի ներսում երբ մարմնի ու հեղուկի խտությունները հավասար են

գ․ Մարմինը կլողա հեղուկի մակերևույթին երբ մարմնի խտությունը ավելի փոքր է հեղուկի խտությունից․

Կարդա՛ Սարոյանի ,,Վելվետե շալվարը,, պատմվածքը։ 

1.     Ներկայացրո՛ւ ստեղծագործության ասելիքը, գաղափարը։ 

Կարծում եմ, որ ստեղծագործությունը ունի փոխաբերական իմաստ։ Յուրաքանչյուրը իր սեփակա՛ն տեղը պետք է ունենա աշխարհում, որին նա հասել է իր ուժերով, այլ ոչ թե ձեռք է բերել ուրիշների բարեգործության շնորհիվ։

2.     Առանձնացրո՛ւ կարևոր միտք արտահայտող տողերը, մեկնաբանիր։ 

Եթե նրանք հանկարծ խղճան ինձ, մտածում էի ես, եթե հանկարծ ուզենան ինձ մի հին շալվար նվիրել: Այդ մտքից անգամ ես ուղղակի խենթանում էի: Միայն թե չփորձեք տալ ինձ ձեր հին շալվարը, կգոռամ ես նրանց երեսին: Չփորձեք բարի լինել իմ նկատմամբ: Ես չեմ ուզում ձեր հին շալվարը, ես ոչ էլ ձեր նոր շալվարն եմ ուզում: Ես ուզում եմ խանութից գնված իմ սեփական շալվարն ունենալ, բոլորովին նոր, ճիշտ իմ վրայով, պիտակը, անվանումը, ամեն ինչ տեղը-տեղին: Ես ուզում եմ իմ սեփական գրողի տարած շալվարն ունենալ, այլ ոչ թե որևէ մեկի: Ես աշխարհ եմ եկել և ուզում եմ իմ շալվարն ունենալ:

Այստեղ հեղինաը չի ուզում ոչ ոքի խղճանքը կամ օգնությունը, այլ ուզում է ինքը աշխատել և հասնել իր նպատակին՝ սեփական ուժերով։

Տնային.
Սովորի՛ր
Էջ 67 — 69 Թթվածին

Պատասխանի՛ր հարցերին
1.Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձեւերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ առկա են.
ա) Նատրիումի երկու եւ ծծմբի մեկ ատոմ, Na2S
բ) ածխածնի ու թթվածնի մեկական ատոմ: CO

2.

Ջրում եւ ջրածնի պերօքսիդում թթվածնի օքսիդացման աստիճանը համապատասխանաբար հավասար է.
ա) -2 -2 բ) -2 +2 գ) -2 -1 դ) +2 0
3.

Քրոմի ու թթվածնի միացություններից մեկում քրոմը +3 օքսիդացման աստիճան է ցուցաբերում: Ո՞րն է այդ միացության քիմիական բանաձեւը.
1)CrO 

2) Cr2O3 

3) CrO2 

4) CrO3

Դասարանական առաջադրանքներ՝14; 16;18; 20;22;24

Ըստ սահմանման, եթե հանդիպակած կողմերը իրար զուգահեռ են ապա քառանկյունը զուգահեռագիծ է:

P=6+6+10+10=32սմ

Քանի որ, AD=BC, AB=DC և BMPOD-ը պատկանում է երկու մասերին, ապա պարագծերը նույնպես հավասար են:

<A=x
<B=2x
<C=x
<D=2x

x+2x+x+2x=360
6x=360
x=60^o
<A=<C=60^o
<B=<D=120^o

AO-ն ABD եռանկյան միջնագիծ է:

<<Մեծ քայլերը սկսվում են փոքրից>> ասացվածքի հետ ես համաձայն եմ: Շատ բազում օրինակներ կարող եմ բերել որպեսզի ձեզ ապացուցեմ այս ասացվածքի ճշմարտացի լինելը: Օրինակ՝ ծով կամ օվկիանոս: Այդ տարածքները ամենասկզբից հսկայական տարծքներ չէին, սկզբից մեկ կաթիլ էր, հետո տասը, հետո հարյուր, հետո գետ, հետո լիճ և հետո ծով: Այսինքն ինչ-որ լուրջ բանի միանգամից մեծ քայլերով չես հասնի: Սկզբից փոքր քայլերը շատ բավական են, բայց աստիճանաբար քայլերի չափսը պետք է ավելացնել: Ձեզ կարող է թվալ.
-Ես այնգան կամքի ուժ ունեմ, որ կարող եմ միանգամից մեծ քայլերով հասնել իմ ուզածին:
Ես այսպես մտածողների վրա կարող եմ ծիծաղել, որովհետև այս աշխարհում դեռ մարդ չի եղել և վստահ եմ, որ չի լինի, որը մի որ բան չի անում բայց մյուս օրերի, շաբաթների և ամիսների ընթացքում միանգամից մեծ քայլեր սկսի անի և այդ դիսցիպլինան երկար և ստաբիլ կարողանա պահի: Այնպես որ, ավելի լավ է սկսել փոքր քայլերով, բայց իմանալ, որ այդ քայլերը ստաբիլ երկար ժամանակ կպահես, քան առաջին մի շաբաթը մեծ և անիմաստ դժվար քայլեր անես և հետո թողես:

Դասարանական առաջադրանքներ՝26-ա; 28; 30; 32;35

<>ABC=<>ADC ըստ եռանկյունների և զուգահեռների հավասարման հայտանիշների շնորհիվ

CD=AB

AB=2BM

CD=2DN

BM=DN

Զուգահեռագիծմ են․

AO=CO

BO=DO

BM=BO

1. Բաց թողնված տառերը լրացրու՛:

Մարդուն իր ամբողջ կյանքում ուղեկցում է ձայնը: Մարդը բացարձակ լռության    պայմաններում վատ է զգում. նրան պատում է  երկյուղի ու անհարմարության զգացում: Բացարձակ լռությունը խավարում է մարդու նյարդային համակարգն այնպես, ինչպես և անվերջ աղմուկը: Որոտը, հրաբուխների ձայնը, ծովային մրրիկները և այլ աղմուկներ անհանգստացնում են մարդուն: Կան բնական աղմուկներ էլ, ինչպես թռչունների դայլայլը, աղբյուրների կարկաչյունը, ծովի ալիքների համընթաց ճողփյունը, հաճելի են մարդկանց համար, բարերար են ներգործում նրանց նյարդային համակարգի վրա: Տհաճ աղմուկը քայքայում է մարդու առողջությունը: Աղմուկի հետ են կապվում լսողության կորուստը, նյարդահոգեկան հիվանդությունների աճը, ֆիզիկական և մտավոր ընդունակությունների նվազումը:

2. Գրի՛ր տրված հոմանիշներից մեկը:

 1901 թվականից (տրվում, շնորհվում, բաշխվում, պարգևվում) պարգևվում են Նոբելյան ամենամյա մրցանակները` ըստ շվեդացի ինժեներ, (հարուստ, մեծահարուստ, մեծատուն) մեծահարուստ գործարանատեր Ալֆրեդ Նոբելի կտակի: Նա մոտ յոթանասուն միլիոն շվեդական կրոն էր (թողել, կտակել) կտակել, որի տոկոսներն ամեն տարի (բաժանվում, բաշխվում, տրվում) բաժանվում են ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի (բնագավառներում, ասպարեզներում, ճյուղերում, ոլորտներում) բնագավառներում խոշոր (հայտնագործություններ, գյուտեր) հայտնագործություններ անող (անող, կատարող) գիտնականներին ամենախոշոր (ամենախոշոր, ամենակարևոր, ակնառու) գրական ստեղծագործության հեղինակին և նրան, ով տարվա (մեջ, ընթացքում) ընթացքում ամենաշատ ներդրումն է ունեցել ազգերի (միասնության, համախմբման) համախմբման, ստրկության (վերացման, ոչնչացման) ոչնչացման կամ եղած բանակների (պակասեցման, կրճատման) պակասեցման ու խաղաղությունը (պահպանելու, պաշտպանելու) պահպանելու գործում:

3. Կետերի փոխարեն հերթով գրի՛ր տրված հոմանիշները: Ստացված նախադասություններն ինչո՞վ են տարբերվում:

Տղան… (լուռ, անձայն, անլսելի) մոտեցավ մորը:

Տղան լուռ մոտեցավ մորը:

Տղան անձայն մոտեցավ մորը:

Տղան անլսելի մոտեցավ մորը:

Նա դեռ նստած… (ուտում, խժռում, լափում) էր:

Նա դեռ նստած ուտում էր:

Նա դեռ նստած խժռում էր:

Նա դեռ նստած լափում էր:

Բժիշկը հետն ինչ-որ … (խոտ, բանջար) էր բերել:

Բժիշկը հետն ինչ-որ խոտ էր բերել:

Բժիշկը հետն ինչ-որ բանջար էր բերել:

Մտնողը (դուրեկան, հմայիչ) …մի աղջիկ էր:

Մտնողը դուրեկան մի աղջիկ էր:

Մտնողը հմայիչ մի աղջիկ էր:

Փափագ

Անուշ հոգի մը ըլլար,
Ես այն հոգվույն սիրահար,
Ան իմ երկինքըս ըլլար։

Ես այդ հոգին պաշտեի
Ինչպես երկինքը ծավի,
Զայն հեռուե՜ն պաշտեի։

Ան ցոլանա՜ր սրտիս մեջ
Իր լույսերովը անշեջ,
Ես սուզվեի՜ անոր մեջ։

Անուշ հոգի՜ մը միայն,
Ու գրկեի՜ ես անձայն
Զայն հոգիիս մեջ միայն․․․

1. Բացատրի՛ր փափագ բառը։ 

Ցանկություն

2. Բացատրի՛ր անշեջ, ծավի բառերը։

անշեջ-միշտ վար

ծավի-երկնագույն

3. Արևելահայերեն փոխադրի՛ր ըլլար, ան, զայն,  հեռուեն, անոր բառերը։

ըլլար-լինել
ան-նա
զայն-զայն
հեռուեն-հեռվից
անոր-նրա

4. Ի՞նչ զգացում և տրամադրություն է արտահայտում բանաստեղծությունը։ 

Այս բանաստեղծությունը արտահայտում է սիրո տրամադրություն, սիրո մասին:

Լուսավորչի կանթեղը

Երկնի անթիվ աստղերեն մերն է միայն անիկա՛ …
Ամեն գիշեր վերը, հո՛ն, Արագածի գլխուն վրա
Ան կշողա առանձին, այնքան անջատ մյուսներեն,
Որ ուրիշ ձեռք մը կարծես զանի վառեց գաղտնորեն:
Զանի վառեց ու կախեց հո՛ն, մեզ համար, հավիտյան…
Ան կանթեղն է՝ լույս առած Լուսավորչեն Հայության,
Անկե լցված, անոր ջինջ արտասուքեն՝ յուղի տեղ,
Պլպլացող քաղցրությամբ, պլպլալիք միշտ կանթեղ…
Այդպես հավտաց ու այդպես դեռ կհավտա հայ հոգին,
Որ միշտ դարձավ, նայեցավ և հառեցավ անձկագին
Առտուն ձյունոտ Մասիսին և գիշերներն ալ անոր…
Այդպես և ե՛ս, ո՛վ մեծ սուրբ, հավատարծարծ կանթեղիդ
Զգացի, որ հոգվույս մեջ կծագեր շողը վճիտ
Եվ կմեծնա՜ր, կմեծնա՜ր, մինչև կըլլա՜ր Այգ մը նոր…

1. Բառերը դարձրո՛ւ արևելահայերեն՝ անիկա, հոն, ան, զանի, անկե, անոր։ 

անիկա-դա
հոն-այնտեղ
ան-նա
զանի-այն
անկե-այնտեղից
անոր-նրա

2. Բացատրի՛ տողերը՝ 

Զգացի, որ հոգվույս մեջ կծագեր շողը վճիտ

Եվ կմեծնա՜ր, կմեծնա՜ր, մինչև կըլլա՜ր Այգ մը նոր…

3. Համացանցից գտի՛ր և կարդա՛ Լուսավորչի կանթեղի մասին ավանդազրույցը։ Համառոտ պատմիր։

Լուսավորչի կանթեղ, Սուրբ գերեզմանի լապտերներից մեկը, որ պատկանում է Հայ Առաքելական եկեղեցուն և օգտագործվում է հատուկ ժամերգության ընթացքում Երուսաղեմի Սուրբ Հարության տաճարում Սուրբ շաբաթ օրը՝ Զատիկի նախօրեին, երբ նրանից վառում են Սուրբ լույսը, այնուհետև դրանից լույսը բաժանում բոլոր ներկաներին։ Կոչվել է ի պատիվ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչի՝ Հայաստանի լուսավորչի և համայն հայության առաջին կաթողիկոսի, որը հատկապես մեծարվում է ժամերգության ընթացքում՝ Սուրբ լույսի ստացման ժամանակ։

Կանձրևե, տղա՛ս

Կանձրևե, տղա՛ս… Աշունը թաց է,
Թաց աչքերուն պես խեղճ խաբված սիրույն…:
Պատուհանն ու դուռը գնա գոցե
Եվ դեմըս եկուր նստիլ վեհագույն
Լռության մը մեջ…: Կանձրևե տղա՛ս…:
Կանձրևե՞ երբեմն հոգիիդ մեջ ալ,
Կմըսի՞ սիրտըդ, և կդողդըղա՞ս`
Խորհելով պայծառ արևին անցյալ,
Դռան մը ներքև գո՜ց ճակատագրին…:
Բայց կուլաս, տըղա’ս… Մութին մեջ հանկարծ
Ծանր արցունքներ աչքերդ կգլորին…:
Լա՛ց անմեղության արցունքը անդարձ,
Լա՛ց չգիտնալով, խեղճ, անգե՛տ տղաս,
Խե՜ղճ որսը կյանքին, ա՜հ, լա՛ց, որ մեծնաս…:

1. Բացատրի՛ր միտքը՝ Կանձրևե՞ երբեմն հոգիիդ մեջ ալ։

2. Ցույց տուր անձրևի և արտահայտված հոգեվիճակի կապը։ 

3. Ներկայացրո՛ւ բանաստեղծության ասելիք, միտքը։ 

Թեքեյանի բանաստեղծություններից կարդա՛ քո ընտրությամբ։