Месяц: Декабрь 2021

718.Բերեք ընդհանուր հայտարարի (718,719).

ա.1/4 և 1/6 2x2x3=12

4 2

2 2

1

6 2

3 3

1

բ.1/4և 1/10 2x5x2=20

4 2

2 2

1

10 2

5 5

1

գ.1/6 և 1/8 2x2x2x3=24

6 2

3 3

1

8 2

4 2

2 2

1

դ.1/6 և 1/9 3x3x2=18

6 2

3 3

1

9 3

3 3

1

ե.1/10 և 1/15 5x3x2=30

10 2

5 5

1

15 3

5 5

1

զ.1/10 և 1/25 5x5x2=50

10 2

5 5

1

25 5

5 5

1

է.1/30 և 1/40 2x2x2x3x5=120

30 2

15 3

5 5

1

40 2

20 2

10 2

5 5

1

ը.1/30 և 1/50 2x5x5x3=150

30 2

15 3

5 5

1

50 2

25 5

5 5

1

719.

ա.2/15 և 5/12 3x5x2x2=60

15 3

5 5

1

12 2

6 2

3 3

1

բ.5/12 և 7/8 2x2x2x3=24

12 2

6 2

3 3

1

8 2

4 2

2 2

1

գ.6/17 և 11/34 17×2=34

17 17

1

34 2

17 17

1

դ.5/16 և 5/12 2x2x2x2x3=48

16 2

8 2

4 2

2 2

1

12 2

6 2

3 3

1

ե.7/33 և 3/77 7x11x3=231

33 3

11 11

1

77 7

11 11

1

զ.2/55 և 5/22 5x11x2=110

55 5

11 11

22 2

11 11

1

է.4/15 և 3/20 2x2x5x360

15 3

5 5

1

20 2

10 2

5 5

1

ը.5/121 և 8/99 11x11x3x3=1089

121 11

11 11

1

99 3

33 3

11 11

1

թ.1/72 և 1/56 2x2x2x3x3x7=504

72 2

36 2

18 2

9 3

3 3

1

56 2

28 2

14 2

7 7

1

ժ.1/48 և 1/72 2x2x2x2x2x2x7=504

48 2

24 2

14 2

7 7

1

72 2

36 2

16 2

8 2

4 2

2 2

1

ի) 2/77 և 3/44 7x11x2x2=308

77 7 44 2

11 11 22 2

1 11 11

1

լ) 1/51 և 1/68 2x2x17x3x7=4928

51 3 68 2

7 7 34 2

1 17 17

1

խ) 5/36 և 7/54 2x3x3x3x2=108

36 2 54 2

18 2 27 3

9 3 9 3

3 3 3 3

1 1

ծ) 9/35 և 11/42 2x3x7x5=210

35 5 42 2

7 7 21 3

1 7 7

1

2x3x7x5=210

կ) 4/49 և 5/63 7x3x3x7=344

49 7 63 7

7 7 9 3

1 3 3

1

հ) 15/98 և 13/72 2x49x2x2x3x3=2628

98 2 72 2

49 49 36 2

1 18 2

9 3

3 3

1

718.Բերեք ընդհանուր հայտարարի (718,719)

Թ.1/70 7 և 1/60 2x5x7x2x3=420

70 2

35 5

7 7

1

60 2

30 2

15 3

5 5

1

Ժ.1/50 և 1/80 2x2x2x2x5x5=400

50 2

25 5

5 5

1

80 2

40 2

20 2

10 2

5 5

1

Ի.1/60 և 1/15 2x2x3x5=60

60 2

30 2

15 3

5 5

1

15 3

5 5

1

Լ.1/24 և 1/120 2x2x2x3x5=120

24 2

12 2

6 2

3 3

1

120 2

60 2

30 2

15 3

5 5

1

Խ.3/50 և 7/25 5x5x2=50

50 2

25 5

5 5

1

25 5

5 5

1

Ծ.7/200 և 11/400 2x2x2x2x5x5=400

200 2

100 2

50 2

25 5

5 5

1

400 2

200 2

100 2

50 2

25 5

5 5

1

Կ.8/17 և 9/34 2×17=34

17 17

1

34 2

17 17

1

Հ.3/40 և 7/25 2x2x2x5x5=200

40 2

20 2

10 2

5 5

1

25 5

5 5

1

719.

Թ.1/72 և 1/56 2x2x2x3x3x7=504

72 2

36 2

18 2

9 3

3 3

1

56 2

28 2

14 2

7 7

1

Երկրի մակերևույթն ամենուրեք նույն ձևը չունի: Մայրցամաքների վրա և օվկիանոսների հատակում կան բազմաթիվ անհարթություններ՝ հարթավայրեր, լեռներ, բլուրներ, ձորեր, խորն անդունդներ ե այլն:

Մակերևույթի բոլոր ձեերն առաջանում են Երկրի ներքին (ներծին) ե արտաքին (արտածին) ուժերի շնորհիվ: Ներծին ուժերից ձեզ արդեն հայտ­նի են երկրակեղևի ուղղաձիգ ե հորիզոնական շարժումներր, երկրաշարժերն ու հրաբխային ժայթքումներր: Այս ուժերի ազդեցությամբ երկրակեղևի  առանձին տեղամասեր կոտրատվում է, որոշ մասեր բարձրանում են, մյուսներր՝ իջնում, տեղի է ունենում ապարաշերտերի ծալքավորում:

Երկրի մակերեույթի փոփոխող արտածին ուժերից են Արեգակի էներ­գիան, հոսող ջուրր, քամին, սառցադաշտերր, ծովերի ալեբախությունը և, անշուշտ, մարդու ներգործությունը:

Այդ երկու ուժերը հավերժ պայքարի մեջ են: Ներծին ուժերն ստեղծում են անհարթություններ՝ նոր լեռներ, իջվածքներ և այլն: Իսկ արտածին ուժերը, դրան հակառակ, քայքայում են լեռնային ապարներր, լցնում իջվածքներր և հարթեցնում մակերևույթր: Արտածին ուժերին միլիոնավոր տարի­ներ են անհրաժեշտ՝ լեռներր հարթեցնելու համար: Մինչդեռ ներծին ուժերը րոպեների րնթացքում կարող են հրաբխային նոր լեռներ գոյացնել:

Այսպիսով՝ ներծին ե արտածին ուժերի շնորհիվ ձևավորվել են Երկրի մակերևույթի ներկա ձևերր:

Երկրի մակերեույթի հիմնական ձևերն են հարթավայրերն ու լեռներր: Մակերևույթի այս ձևերն իրարից տարբերվում են ծովի մակարդակից իրենց բարձրությամբ: Առանձնացնում են բարձրության երկու տեսակ՝ բա­ցարձակ և հարաբերական:

Ցամաքի վրա որևէ կետի բարձրությունը ծովի (օվկիանոսի) մակար­դակից կոչվում է բացարձակ բարձրություն:

Օրինակ՝ Երեանի բարձրությունր ծովի մակարդակից մոտ 1000 մ է, իսկ Մեծ Արարատինը՝ 5165 մ: Ծովի մակարդակից Երկրի մակերևույթի ա­մենաբարձր կետր Ջոմոլունգմա (էվերեստ) լեռնագագաթն է՝ 8848 մ:

Երկու կետերի բացարձակ բարձրությունների տարբերությունը կոչվում է հարաբերական բարձրություն:

Օրինակ՝ Մեծ Արարատի հարաբերական բարձրությունր Երևանի նկատմամբ 4165 մ է, այսինքն՝  5165 մ — 1000 մ = 4165 մ:

Երկրի մակերևույթի հիմնական ձևերից ծանոթանանք հարթավայրերին:

Հարթավայրերր ցամաքի հարթ կամ թույլ բլրավետ, րնդարձակ տարածություններն են:

Հարթավայրերր զբաղեցնում են ցամաքի մակերեույթի 3/5 մասր:

Հարթավայրերն առաջանում են տարրեր ճանապարհով:

1. Լեռների քայքայման հետևանքով: Հնագույն լեռները միլիոնավոր տարիների րնթացքում արտածին ուժերի ազդեցությամբ քայքայ­վում են ու վերածվում հարթ տարածքների:
2. Ծովի հատակի բարձրացման պատճառով: Երկրակեղեի ուղղաձիգ շարժումների հետևանքով՝ նստվածքներով ծածկված ծովի հատակը դանդաղ բարձրանում է և վերածվում ցամաքի:
3. Լավային հոսքերի հետեանքով: Հրարխի ժայթքումից առաջացած լավան հոսելով լցվում է գոգավոր տարածություններ և հարթեցնում: Նման ձևով առաջացած հարթավայրերր սովորարար փոքր են լի­նում, օրինակ՝ մեր երկրում՝ Աշոցքի, Կոտայքի և այլ հարթավայ­րի։

• Գետերի ջրաբերուկների կուտակ­ման հետևանքով: Խոշոր գետերի մի­ջոցով տեղափոխված նյութերր (գլա­քար, խիճ, ավազ, տիղմ ե այլն), կուտակվելով, առաջացնում են հարթա­վայրեր: Նման եղանակով գոյացած աշխարհի խոշոր հարթա­վայրերից են՝ Ամազոնի, Մեծ Չինական, Սիջագետքի ե այլն:

Ըստ օվկիանոսի մակարդակից ունեցած րարձրության՝ հարթավայրերր լինում են դաշտավայրեր (մինչև 200 մ), րարձրավայրեր (մինչև 500 մ), սարահարթեր (500 մ-ից րարձր) ե ցածրավայրեր (օվկիանոսի մակարդակից ցածր):

Սարահարթ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ ուժերի ազդեցությամբ է ձևավորվում Երկրի մակերևույթը:
   2. Որո՞նք են Երկրի մակերևույթի հիմնական ձևերը: Ի՞նչ է հարթա­վայրը:

Լեռները և հարթավայրերը:Հարթավայրը դա հարթ ինչ որ տեղ է կամ շատ քիչ բարձրություն ունեցող տեղը օրինակ-10սմ-ով:

1. Ի՞նչ են ցույց տալիս բացարձակ և հարաբերական բարձրություն­ները:

Բացարձակը-Ցամաքի վրա որևէ կետի բարձրությունը ծովի կամ օվկիանոսի մակար­դակից կոչվում է բացարձակ բարձրություն:

1. Հարթավայրերն ըստ ծագման ի՞նչ տեսակների են լինում։

Հրաբուխներ,լեռներ և սարեր:

1. Հարթավայրերն ըստ բացարձակ բարձրության ի՞նչ տեսակների են լինում

Բառային Թելադրություն Դողէրոցք,մանրէ,լայնէկրան,զեղչ,զիջել,գոմեշ,էշ,խմբերգ,երբևէ,որևէ,երբևիցե,որևիցե,լացուկոց,նորընտիր,օրըստօր ե,ձվաձեղ,կրիա,հրեա,օրորել,քնդշօրոր,ուղեվճար,կարևոր,ամենակարևոր,մտնոլորդ,ոսկեզօծ,ամբար,աշխարհ,ընդհամենը,փրփրել,անօրինակ,եղբորորդի,արջաորս,երբլեցու,զբոսնել,գտնել,փնտրել,զննել,քննել,քննիչ,Ասյա,Սոֆյա,Վիկտորյա,Ասիա,Վիկտորիա,Սոֆիա,Սևանալիճ,լաֆի,Գառնու տաճար,Հայաստան,Վրաստան,Հրազդան,երրորդ,երկրորդ,չորրորդ,Արաքս գետ,Հարավային դպրոց,Հարավ,Արևմուտք,միջին,միջին դպրոց,ամենաերգեցիք,Երևան,անընդհունելի,Ադամ,Եվա,սև,թև,թևավոր,անեծում,բամբասել,էկրան,անտուն,անոգուտ,հանոգուտ:

When did you get up?I got up at seven o’cloc’k yesterday.

What did you do? I watched TV.

Did you have breakfast or not?I,didn’t have breakfast yesterday.

Did you go to school? When I went to school yesterday it was very cold.

When did you come home?I came home at two o’lock yesterday.

Did you have dinner with your family?I didn’t have dinner with my family yesterday.

What did you have for dinner?I had fish for dinner yesterday.

What did you do in the evening?I played a table game with my brother in the evening.

When did you go to bed?I went to bed at ten o’cloc’k yesterday

Երկու Վագռը

<Լավն ու Վատը իմ դպրոցի>

Արագածին

Երգի Հրապույրը

Իսահակյանի հաշվետվություն

Մայրը

Մայրենի 24.11.2021

Իմ շտեմարանը

D

49+55=104

A

A

C

1128.Աստղանիշի փոխարեն տեղադրեք այն թիվը,որի դեպքում կստացվի հավասարություն.

ա.1/2=4/8

բ.

գ.2/5=10/20

դ.

ե.

է.2/3=6/27

ը.4/=2/23

թ.1/10=10

ժ.

1130.Յուրաքանչյուր կոտորակի համարիչն ու հայտարարը բաժանեք նրանց ամենամեեծ ընդհանուր բաժանարարին.

8/12 2×2=4

8 2

4 2

2 2

1

12 2

6 2

3 3

1

21/14 7

14 2

7 7

1

21 3

7 7

1

35/15 5

35 5

7 7

1

15 3

5 5

1

18/24 2×3=6

18 2

9 3

3 3

1

24 2

12 2

6 2

3 3

1

36/48 2x2x3x3=36

36 2

18 2

9 3

3 3

1

48 2

24 2

12 2

6 3

3 3

1

51/17

51 3

17 17

1

17 17

1

64/42 2

64 2

32 2

16 2

8 2

4 2

2 2

1

42 2

21 3

7 7

1

9/75 3

9 3

3 3

1

75 3

25 5

5 5

1

42/69 3

42 2

21 3

7 7

1

69 3

23 23

1

52/28 2×2=4

52 2

26 2

13 13

1

28 2

14 2

7 7

1

Երգի Հրապույրը

Արագածին

Մեզանից հազարավոր տարիներ առաջ, մեզնից շատ ու շատ հեռու՝ յոթ ծովերի մյուս ափում, կար մի աշխարհ: Այնտեղ ծաղիկներ կային, չքնաղ ու բյուրազան ծաղիկներ՝ թիթեռների պես փռված ու թրթռուն՝ ժայռերի ու դաշտերի վրա, և նրանց անուշ հոտով լցվել էին այդ աշխարհի սարերն ու ձորերը: Այնտեղ աղբյուրներ կային, պայծառ ու կարկաչուն աղբյուրներ՝ մանուկների պես, որ թռչկոտում էին քարից քար՝ ծաղիկները համբուրելով: Բայց այնտեղ մադիկ չար էին ու անգութ: Մի որբ ու աղքատ մանուկ էր ապրում այդ մարդկանց մեջ. գիշերը տեղ չուներ գլուխը դնելու և հաց չուներ ուտելու: Նա մենակ էր, ինչպես մի թռչուն՝ ամայի ժայռերի մեջ: Եվ նա մեծացավ բոլորի աչքի առջև՝ անտես ու անհայտ. կերակրվում էր դաշտի բույսերով և պատսպարվում էր անձավների մեջ: Բայց, բոլոր մարդկանցից ծածուկ, իր մատներով շոշափում էր ու զննում մարդկանց սրտերը և տեսնում էր, որ քարից էին այդ սրտերը՝ քար ու ապառաժից: Ու երբ պատանի դարձավ, թողեց այդ քարսիրտ աշխարհը և ճամփա ընկավ մի ուրիշ, մի լավ աշխարհ գտնելու համար: Հասավ մի ծովափ և երբ ափի ավազների վրա շրջում էր, տեսավ ցամաքին մի շա¯տ գեղեցիկ, մի շողշողուն ձուկ՝ հոգեվարքի մեջ թալիկ-թալիկ տալիս: Պատանին գրկեց ձուկը և քնքշությամբ տարավ, բաց թողեց ծովի մեջ: Ձուկը երբ ուշքի եկավ, դարձավ-ասաց մարդու լեզվով.

— Բարի տղա, ինչ որ սիրտդ կուզե, ասա, ես կկատարեմ քո արած լավության փոխարեն:

Պատանին մի փոքր մտածելուց հետո ասաց.

— Ինձ այնպիսի մի հնար տուր, որ մարդու կրծքի տակ քարը իսկական սիրտ դարձնեմ:

— Դու սեր ես ուզում, հրաշալի տղա, շատ լավ, կտրիր ծովափի եղեգներից մեկը, սրինգ շինիր և գնա, մարդկանց մեջ երգիր: Եվ երբ տեսնես, որ նրանց աչքերը արցունքով լցվեցին, իմացիր, որ քարը սիրտ դարձավ: Այսպես խրատեց ձուկը և փաթաթվելով ալիքների հետ՝ սուզվեց ծովի խորքը: Պատանին իսկույն կտրեց եղեգնը, սրինգ շինեց և սուլեց: Այնպե՜ս քաղցր, այնպե՜ս հոգեգրավ դուրս հորդեցին հնչյունները սրնգի փողից, որ բոլոր թռչունները լուռ կեցան լսելու համար: Ապա շտապեց մարդկանց մոտ, մտավ մարդաշատ քաղաքը, կանգնեց հրապարակում և սրինգը նվագեց: Քնքուշ ու գեղեցիկ՝ ուղղակի սրտի խորքերից դուրս ցայտեցին դյութական, անուշ հնչյունները: Նա երգում էր արցունքով թրջած հացը աղքատների ու չարքաշների, ցուրտ, անտուն գիշերները մերկ տնանկների, նա երգում էր փակ դռներն ու քար սրտերը մարդկանց, անտեր, անտերունչ մենակությունը լքված որբերի: Եվ փռվեցին նրա երգերը հրապարակի վրա, մտան ամեն մի խրճիթ ու ապարանք, փշրեցին քարեղեն սրտերը: Ամեն մի սիրտ խայթվում էր իր անգթությամբ և բռնկվում էր ծովի չափ սիրով, որ ծովի պես հուզվում էր և ափերից դուրս թռչում: Եվ ամեն մի մարդ ուզում էր հրապարակ վազել, սիրով ու կարոտով գրկել մի ուրիշ անծանոթ մարդու, գրկել, համբուրել նրան և մեռնել նրա համար: Եվ ահա մարդիկ դուրս թռան տներից, վազեցին հրապարակ, շրջապատեցին պատանուն և առաջին անգամ նկատեցին, որ աղքատ է նա ու մենակ. գրկեցին ու համբուրեցին նրան և առաջին անգամ իրենց կյանքում վշտահար հեկեկացին…

Այդ օրվանից աշխարհ եկավ Երգը, ու Երգի միջոցով հալվեցին քար սրտերը, և այդ օրվանից սերը վշտի հետ անբաժան բույն դրեց մարդկանց սրտերի մեջ …

Առաջադրանքներ

1. Անծանոթ բառերը դուրս գրի՛ր և բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր:
   Դյութական-հմայիչ, սքանչելի, դյութիչ,

1. Նկարագրի՛ր այն աշխարհը, որի մասին պատմվում է:
   Այս աշխհարում կային ծաղիկներ,բույսեր և գեղեցիկ աղբյուրներ:Բայց մարդիկ այնտեղ չար էին ու անգոթ,բայց այնտեղի աղքատ տղան այնպես արեց,որ այնտեղի մարդիկ բարի դառնան:

1. Բնութագրի՛ր տղային:
   Տղան բարի էր և շատ խելացի։